elsqbgenderusr
Σύνδεση

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me
μενού

Σχολικός εκφοβισμός

Ιστορία 1η

Ο Γιάννης ζητάει όλο και περισσότερα χρήματα για να φάει κάτι στο διάλειμμα. Όταν όμως γυρίζει σπίτι είναι πάντα πεινασμένος και δείχνει να έχει χάσει βάρος. Ο Γιάννης είναι θύμα σχολικού εκφοβισμού από μεγαλύτερα παιδιά που τον απειλούσαν να τον χτυπήσουν αν δεν τους έδινε τα χρήματα του.

 

Ιστορία 2η

Η Κατερίνα άρχισε να αισθάνεται ντροπή για την εμφάνισή της. Τον τελευταίο καιρό δύο  συμμαθητές της την κοροϊδεύουν άσχημα για τα γυαλιά της, και της κόλλησαν το παρατσούκλι  «τυφλοπόντικας ». Κάθε φορά που φεύγει από το σπίτι, κρύβει τα γυαλιά της στην τσάντα της και σταμάτησε να συμμετέχει στο μάθημα γιατί δε βλέπει καλά στον πίνακα.

 

Ιστορία 3η

Η Μαρία ήταν πολύ ευχαριστημένη στο νέο της σχολείο και είχε κάνει αρκετές φίλες. Μετά όμως από κάποιο διάστημα οι φίλες της δεν της μίλαγαν και την απέφευγαν. Δεν την άφηναν να παίζει μαζί τους και ένοιωθε πάρα πολύ μόνη. Η Μαρία έμαθε ότι κάποια κορίτσια διέδιδαν αβάσιμες φήμες για εκείνη. Αυτό την στεναχώρησε πάρα πολύ και μετά κάποιο διάστημα είχε αρχίσει να έχει έντονο πόνο στην κοιλιά, έκλαιγε όταν ήταν μόνη της και δεν ήθελε να πάει σχολείο.

 

Ακόμα και αν δεν έχεις πέσει θύμα εκφοβισμού, είναι πολύ σημαντικό να ξέρεις τι πρέπει να κάνεις αν σου συμβεί και με ποιο τρόπο μπορείς να βοηθήσεις τους φίλους σου ή τους συμμαθητές σου που μπορεί να εκφοβίζονται.

Στο σχολικό εκφοβισμό,  παρέες παιδιών «εκπαιδεύονται»  στη βία προκειμένου να δημιουργήσουν ένα μικρόκοσμο μέσα στον οποίο μπορούν να αναδειχθούν, να επιβληθούν και να κερδίσουν σεβασμό, φόβο κι αναγνώριση από τους ομηλίκους τους.

 

Τι είναι ο εκφοβισμός

 

Ένας μαθητής εκφοβίζει όταν χωρίς λόγο και για μεγάλο διάστημα επιτίθεται σε συμμαθητές του με σκοπό να τους προκαλέσει σωματικό ή ψυχικό πόνο.  Στους ορισμούς για το bullying θα πρέπει να συμπεριληφθεί και εκείνος που έχει διατυπωθεί από τους Besag  και Olweus.  Οι ίδιοι περιγράφουν το φαινόμενο ως τη χρήση της δύναμης ή της θέσης κάποιου για να εκφοβίσει, πληγώσει ή ταπεινώσει ένα άλλο άτομο με λιγότερη δύναμη ή χαμηλότερη θέση. Οι ίδιοι αναφέρουν, ακόμη, ότι το bullying πρέπει να διακρίνεται από άλλες ομοιόβαθμες επιθέσεις ή συγκρούσεις ,ότι πάντα προϋποθέτει την ανισομέρεια μεταξύ του ατόμου που εκφοβίζει και του θύματος. O Olweus  παραθέτει,  επίσης,  τη διαφορά του bullying με το «πείραγμα»  στα πλαίσια του παιχνιδιού.  Το «πείραγμα»  αυτό συνήθως συμβαίνει μεταξύ φίλων και δεν περιλαμβάνει την πρόκληση σωματικού πόνου των άλλων. Από την άλλη μεριά,  ο σχολικός εκφοβισμός συμβαίνει ανάμεσα σε παιδιά τα οποία δεν είναι φίλοι.  Η χαρακτηριστική ανισορροπία δύναμης που υφίσταται και αναφέρθηκε σε προηγούμενο σημείο, οφείλεται στο γεγονός ότι ένα παιδί τυχαίνει να είναι πιο μεγαλόσωμο ή δημοφιλέστερο ή ακόμη στο ότι μπορεί κάποια παιδιά να συνωμοτούν εναντίον κάποιου άλλου. Το «πείραγμα» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε εκφοβισμό αν συμβαίνει για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και το σημαντικότερο όταν το παιδί αισθανθεί ότι οι πράξεις των άλλων δεν διέπονται από αστείο και δεν γίνονται μέσα στα όρια του παιχνιδιού 

 

Πώς εκδηλώνεται

Ο εκφοβισμός ανάμεσα στους μαθητές μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορες μορφές:

 

  •  με χειρονομίες, σπρωξιές, ξυλοδαρμούς, μπουνιές, χτυπήματα
  •  με βρισιές, προσβολές, απειλές και κοροϊδίες
  • με καταστροφή προσωπικών αντικειμένων και κλοπές
  • με αποκλεισμό και απομόνωση από παρέες, ομαδικά παιχνίδια και κοινωνικές δραστηριότητες
  • με απειλητικά μηνύματα στο κινητό ή στο e-mail σου

 

Πιο συγκεκριμένα, το bullying παίρνει τις ακόλουθες μορφές:

α.  Τον άμεσο ή σωματικό εκφοβισμό (physical bullying):  ο θύτης μεταχειρίζεται

φυσική βία,  όπως ξύλο ,κλωτσιές,  σπρωξιές,  καθώς επίσης άρπαγμα ή /  και φθορά της ατομικής ιδιοκτησίας.

β.  Το λεκτικό εκφοβισμό (verbal bullying):  εδώ ο δράστης πειράζει κατ'  επανάληψη το στόχο του και σε ενοχλητικό για τον δεύτερο βαθμό,  τον κοροϊδεύει,του κολλάει παρατσούκλια,  τον βρίζει και τον προσβάλλει γενικότερα με λόγια και βωμολοχίες.

γ.  Τον έμμεσο ή κοινωνικό εκφοβισμό (indirect/social/relationalbullying):  σε αυτήν τη μορφή σχολικού εκφοβισμού τα μέσα που μεταχειρίζεται ο δράστης,  ή κατά κανόνα οι δράστες,  είναι η κοινωνική απομόνωση του θύματος και ο αποκλεισμός του από την παρέα,  μέσω της χειραγώγησης της ομάδας ομηλίκων.  Πιο συγκεκριμένα,  οι δράστες συσπειρώνονται σε μία κλίκα και πολύ συντονισμένα αγνοούν το συμμαθητή ή τη συμμαθήτριά τους, τους κάνουν να αισθάνονται αόρατοι, δεν τους επιτρέπουν να παίξουν ή τους αναθέτουν τα πιο δυσάρεστα καθήκοντα στις ομαδικές δραστηριότητες,  τρέχουν να τους κρυφτούν(δείχνοντας επιδεικτικά ότι θα ήθελαν να τους εγκαταλείψουν) και γενικά τους περιφρονούν. Ο έμμεσος εκφοβισμός πλήττει κατά κόρον τις διαπροσωπικές σχέσεις του θύματος και το αίσθημά του ότι είναι αποδεκτό μέλος της ομάδας ομηλίκων, καθώς με ύπουλα μέσα, όπως είναι το κουτσομπολιό και η διάδοση κακών φημών, το αποκλείουν σταδιακά από όλες τις παρέες. Αυτή είναι και η μορφή που δυσκολεύονται τα θύματα περισσότερο να αναφέρουν,  ακριβώς διότι εκφράζεται έμμεσα, συγκαλυμμένα.

δ.  Τον εκβιασμό (extortion):  οι δράστες, με απειλές και εκβιασμούς, εξαναγκάζουν τα θύματα να τους παραδώσουν το χαρτζιλίκι τους και το κολατσιό τους.

ε.  Τον οπτικό εκφοβισμό (visual bullying): ο δράστης γράφει ένα προσβλητικό για το θύμα σημείωμα και το περνάει στους συμμαθητές τους από χέρι σε χέρι ή το τοποθετεί σε περίοπτη θέση στην τσάντα του θύματος ή στο θρανίο του.  

στ. Τον ηλεκτρονικό εκφοβισμό (cyberbullying): o  δράστης χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά μέσα, παραδείγματος χάριν συντάσσει και προωθεί μηνύματα σε κινητά τηλέφωνα ή e-mails.

 ζ.  Το σεξουαλικό εκφοβισμό (sexual bullying):  ο δράστης προξενεί ένα αίσθημα αμηχανίας και ντροπής στο θύμα με αισχρά σκίτσα,  ανήθικες χειρονομίες,  αγενή «αστεία» και σχόλια σεξουαλικού περιεχομένου εις βάρος του θύματος και ερωτήσεις παρόμοιας θεματικής. Επιπλέον μπορεί να αγγίζει το θύμα σε διάφορα σημεία παρά τη θέλησή του

η.  Το ρατσιστικό εκφοβισμό (racial bullying):  πρόκειται για μια ειδική περίπτωση εκφοβισμού, που εκφράζεται σωματικά,  κοινωνικά ή ψυχολογικά,  και αποσκοπεί να στιγματίσει τη διαφορετικότητα του στόχου ως προς τη φυλή. 

 

 

Τι μπορείς να κάνεις

Μπορεί να είναι δελεαστικό το να εκδικηθείς το παιδί που σε εκφοβίζει. Αλλά αυτό σίγουρα δεν είναι η λύση γιατί αυτή η συμπεριφορά θα προκαλέσει και άλλη βία.

Ο καλύτερος τρόπος είναι:

 να αποχωρίσεις από το περιστατικό

 να είσαι μαζί με άλλα παιδιά και

 να ενημερώσεις έναν ενήλικα (δάσκαλο και/ή γονέα)   

 

Αυτοί είναι κάποιοι τρόποι για να χειριστείς τον εκφοβισμό.

  • Ενημέρωσε έναν ενήλικο. Δάσκαλοι, διευθυντές και γονείς όλοι μπορούν να βοηθήσουν στο να σταματήσει ο εκφοβισμός.
  • Να αποφεύγεις το παιδί που σε εκφοβίζει και έχε πάντα μαζί σου ένα φίλο σου. Κάνε μια προσπάθεια να είσαι πάντα με ένα φίλο σου ή με μια παρέα. Κάνε και εσύ το ίδιο για κάποιο άλλο παιδί που μπορεί να είναι και αυτό θύμα εκφοβισμού.
  • Κράτα το θυμό σου. Είναι φυσικό να θυμώνεις, αλλά τα παιδιά που εκφοβίζουν  λαμβάνουν ικανοποίηση από αυτό. Στο βαθμό που μπορείς κάνε μια προσπάθεια να μην δείχνεις ότι έχεις θυμώσει.
  • Απομακρύνσου και αγνόησε το παιδί που σε εκφοβίζει. Πες του ξεκάθαρα να σταματήσει αμέσως και απομακρύνσου. Όταν αγνοείς τον εκφοβιστή, αυτό σημαίνει ότι δεν ενδιαφέρεσαι και δεν σε νοιάζει. Τελικά, ο εκφοβιστής θα σταματήσει να σε εκφοβίζει, όταν βλέπει ότι δεν του δίνεις σημασία.
  • Να θυμάσαι ότι , δεν φταις εσύ! Και να μην νιώθεις ντροπή για αυτό που σου συμβαίνει.

 

οι γονείς

Ο γονιός πρέπει να βρει τρόπους να τονώσει την αυτοπεποίθηση στο παιδί του,  να το απενοχοποιήσει από τη δυσάρεστη κατάσταση που έχει βρεθεί, να του πει ότι ο καθένας μπορεί να γίνει στόχος,  να του εξηγήσει ότι πολλά παιδιά μόνο και μόνο από το φόβο να μην γίνουν τα ίδια στόχοι ακολουθούν κάποιον “μάγκα” του σχολείου. Αρνητικά σχόλια και παράλογες απαιτήσεις («βρες τον πιο δυνατό και σπάστον στο ξύλο»)  από το παιδί δεν πρέπει να τεθούν. Το ίδιο ισχύει για σχόλια και παραινέσεις που μπορεί να βάλουν τους γονείς στο ίδιο  “στρατόπεδο”  με τους βασανιστές του παιδιού,  «αφού σε λένε χοντρή πάψε να τρως γλυκά και σοκολάτες», «να πάψεις να είσαι μαλακός,  στη ζωή νικά όποιος είναι σκληρός» Τέλος,  απαραίτητη είναι η συνεργασία γονιών με δασκάλους. Ο δάσκαλος πρέπει να ενημερωθεί άμεσα,  να επιδιώξει συζητήσεις μέσα στην τάξη για να ευαισθητοποιηθούν οι μαθητές,  και παράλληλα να επιβληθούν κυρώσεις αν χρειάζεται αλλά και να παρθούν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης περαιτέρω εξάπλωσης του φαινομένου.

 

Στο σχολείο Τα  σχολεία  με  τα  λιγότερα  κρούσματα  εκφοβισμού  είναι  αυτά  όπου εφαρμόζονται θετικές τεχνικές πειθάρχησης των μαθητών/-ητριών, το ακαδημαϊκό επίπεδο  είναι  υψηλό  και  οι  γονείς  συνεργάζονται  στενά  με  το  εκπαιδευτικό προσωπικό . Στα σχολεία όπου τα παιδιά αναφέρουν ότι μένουν μόνα κατά τη διάρκεια του διαλείμματος, τα επεισόδια εκφοβισμού είναι περισσότερα κι εκδηλώνονται στους χώρους τους λιγότερο φυλασσόμενους, όπως οι τουαλέτες.

Σύμφωνα  με  τελευταίες έρευνες,   ο  δράστης  μπορεί  να  νιώθει μόνος/-η  ή  να  βαριέται  στην  τάξη.  Ακόμη,  υπάρχει  μία  τάση  να  συμβαίνουν συχνότερα εκφοβιστικά επεισόδια σε μεγάλα σχολεία και σε σχολεία με μεγάλες τάξεις. Αυξημένα κρούσματα υπάρχουν επίσης σε σχολεία οπου οι ίδιοι οι καθηγητές ή οι γονείς των εμπλεκομένων προσπαθούν να υποβαθμίσουν τη βαρύτητα τέτοιων περιστατικών και να τα αποσιωπήσουν.

 

Το γνωστότερο,  ίσως,  πρόγραμμα πρόληψης και καταπολέμησης του φαινομένου είναι αυτό που έχει προτείνει ο Νορβηγός καθηγητής Dan Olweus  (1994),  το «Olweus Bullying Prevention Program».  Το βασικ στοιχείο του προγράμματος είναι η ανάμειξη όλων των ενδιαφερομένων για το ζήτημα.  Χαρακτηριστικά,  ως στρατηγική του προγράμματος αναφέρεται η κινητοποίηση των μαθητών, των γονέων και του προσωπικού των σχολείων

με στόχους:

• την ενημέρωση για το πρόβλημα

• τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ τους

• τη μεσολάβηση για την εξάλειψη του φαινομένου

• τη θέσπιση σαφών κανόνων κατά του σχολικού εκφοβισμού

• την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων

Το πρόγραμμα δίνει σημαντικό ρόλο στους καθηγητές και το προσωπικό του σχολείου,  και στον τομέα οργάνωσής του, ειδικότερα δε, στον τομέα της μεσολάβησης μεταξύ θυτών, θυμάτων και των γονέων τους. Ως στόχος-κλειδί του προγράμματος νοείται η δημιουργία ενός σχολείου όπου ο σχολικός εκφοβισμός δεν θα είναι από κανέναν ανεκτός. 

Το πρόγραμμα εφαρμόζεται σε τρία επίπεδα: στο σχολείο, στην τάξη και σε ατομικό επίπεδο.

α) στο σχολείο οι καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό:

• διεξάγουν έρευνα μεταξύ των μαθητών (με ανώνυμα ερωτηματολόγια)  για να διαπιστώσουν την φύση και την διάδοση του προβλήματος

• αυξάνουν την επιτήρηση των μαθητών κατά τα διαλείμματα

• διεξάγουν σχολικές «συνελεύσεις» για την συζήτηση του θέματος

β) στην τάξη οι καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό:

  • εισάγουν και επιβάλλουν κανόνες κατά του σχολικού εκφοβισμού σε επίπεδο τάξης

• συγκαλούν συχνές συναντήσεις με τους μαθητές της τάξης για την συζήτηση του θέματος (διδασκαλία “εναλλακτικών τρόπων αντίδρασης”  σε μαθητές αναμεμειγμένους στον σχολικό εκφοβισμό με ασκήσεις role-playing και σχετικές εργασίες).

γ) και ατομικά οι καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό:

• μεσολαβούν μεταξύ των δραστών, των θυμάτων και των γονέων τους (και σε ατομικό επίπεδο)  προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το φαινόμενο θα σταματήσει.

• επίσης,  οι καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό:   συναντώνται με τους γονείς. Στόχοι των συναντήσεων αυτών είναι να αυξηθεί η πληροφόρηση των γονέων για το πρόβλημα, να καταδειχθεί η σημαντικότητα της ανάμειξής τους για την επιτυχία του προγράμματος και να ενθαρρυνθεί η υποστήριξη του προγράμματος από τους γονείς.

Κύλιση στην Αρχή