Τα είδη των προτάσεων

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

 

Ανάλογα με το κριτήριο, οι προτάσεις χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:

 

συστατικά/δομή[1]

σημασία[2]

άρνηση/κατάφαση[3]

σχέση με τις άλλες προτάσεις

απλή

αποφαντική

αρνητική

κύρια

ελλειπτική

προστακτική

επαυξημένη

επιφωνηματική (!)

καταφατική

δευτερεύουσα

σύνθετη

ερωτηματική (;)

 

Διευκρινίσεις

Οι μορφές που μπορεί να έχει μια απλή πρόταση είναι οι εξής:

 

Ο Γιάννης κοιμάται.

α) υπ. + ρήμα

Ο Γιάννης έφαγε τυρόπιτα.

β) υπ. + ρήμα + αντικείμενο

Ο Γιάννης είναι καλός.

γ) υπ. + ρήμα + κατηγορούμενο

 

Σε μια ελλειπτική πρόταση όταν κάποιος από τους βασικούς όρους (υποκείμενο – ρήμα - αντικείμενο) λείπει, γιατί εννοείται εύκολα. Στον καθημερινό μας λόγο χρησιμοποιούμε κυρίως ελλειπτικές προτάσεις.

 

-         Τι κάνεις;

Λείπει το υποκείμενο (εσύ)

-         Είμαι καλά.     - Καλά.

Λείπει το υποκείμενο (εγώ) 

Λείπει και το υποκείμενο (εγώ) και το ρήμα (είμαι)

        Εσύ;

Λείπει το ρήμα (κάνεις)

 

Εμπέδωση

 

Α. Βρες το είδος των προτάσεων ως προς τη δομή ή τα συστατικά τους (απλή, επαυξημένη, ελλειπτική)

 

  1. Το κουδούνι χτύπησε.
  2. Οι μαθητές μπήκαν στην τάξη τους.
  3. Έρχεται η καθηγήτρια!
  4. Τα μαθήματα είναι δύσκολα;
  5. Κουράστηκα.
  6. Με έδιωξαν.
  7. Η καθηγήτρια της γυμναστικής είναι πολύ καλή.
  8. Η αυλή είναι μεγάλη.
  9. Η αυλή του σχολείου είναι μεγάλη.
  10. Είναι καλός άνθρωπος.

 

Β. Βρες το είδος των προτάσεων ως προς τη σημασία τους (αποφαντική, προστακτική, ερωτηματική, επιφωνηματική)

  1. Πού έβαλες το κουστούμι μου;
  2. Ο καιρός σήμερα είναι καταπληκτικός!
  3. Ανακοινώθηκαν οι βάσεις για την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο.
  4. Φύγε αμέσως από το σπίτι μου!
  5. Θα ήθελα ένα τετράδιο και δύο μολύβια.
  6. Πέρασε μια αυτοκινητάρα!
  7. Το κατάστημα θα παραμείνει κλειστό ως τις 21 Αυγούστου.
  8. Να κατεβείτε κάτω στην αυλή.
  9. Ποιανού είναι αυτό το βιβλίο;
  10. Έλα μέσα γρήγορα.

 

Γ. Να συμπληρώσεις τον πίνακα που ακολουθεί:

Πρόταση

Ως προς
τη δομή

Ως προς
τη σημασία

Καταφατική ή αρνητική;

π.χ. Το Παρίσι είναι χιονισμένο.

απλή (Υ-Ρ-Κ)

αποφαντική

καταφατική

1.      Πόσο γρήγορα κυλάνε οι μέρες του χρόνου!

 

 

 

2.      Θα πάμε στους Δελφούς.

 

 

 

3.      Δεν ακούς καθόλου;

 

 

 

4.      Δεν περνάει η ώρα!

 

 

 

5.      Ας τέλειωνε τώρα η άσκηση.

 

 

 

6.      Η Ελένη είναι ανήσυχη.

 

 

 

7.      Φοβάσαι;

 

 

 

8.      Δεν ήρθε κανείς!

 

 

 

9.      Τέλος!

 

 

 

10. Εμείς δεν είπαμε τίποτα.

 

 

 

11. Δεν είναι πολύ όμορφος!

 

 

 

 

 

[1] βλ. σχολικό βιβλίο σελ. 17-18

[2] βλ. σχολικό βιβλίο σελ.20

[3] βλ. σχολικό βιβλίο σελ. 21

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια
Κύλιση στην Αρχή