Ρουμπελάκη Ανθή

Ρουμπελάκη Ανθή

Καθηγήτρια φιλόλογος ,τοποθετήθηκε οργανικά στο 3ο Γυμνάσιο το σχολικό έτος 2010-2011

ΙΛΙΑΔΑ Π 684-867: Το κύκνειο άσμα και ο θάνατος του Πάτροκλου

Ενότητες

1η ενότητα: Ο Πάτροκλος φτάνει έως τα τείχη της Τροίας (στ. 684-697)

2η ενότητα: Ο Απόλλωνας απομακρύνει τον Πάτροκλο από τα τείχη (στ. 698-711)

3η ενότητα: Ο Απόλλωνας παρακινεί τον Έκτορα (στ. 712-725)

4η ενότητα: Ο Πάτροκλος σκοτώνει τον Κεβριόνη (στ. 726-750)

5η ενότητα: Η μάχη για το σώμα του νεκρού Κεβριόνη (στ. 751-785)

6η ενότητα: Ο Απόλλωνας αφοπλίζει τον Πάτροκλο (στ. 786-804)

7η ενότητα: Ο Εύφορβος τραυματίζει τον Πάτροκλο (στ. 805-817)

8η ενότητα: Ο Έκτορας σκοτώνει τον Πάτροκλο (στ. 818-867)

 

Η αριστεία του Πατρόκλου

  • σκοτώνει στη σειρά εννέα αντίπαλους
  • τρέπει πολλούς σε φυγή
  • προσπαθεί να ανεβεί στα τείχη της Τροίας και θα το κατάφερνε αν δεν παρενέβαινε ο Απόλλωνας Þ γενναιότητα ήρωα
  • αντιμετωπίζει πεζός τον Έκτορα
  • σκοτώνει τον Κεβριόνη
  • σκοτώνει 27 Τρώες σε τρεις επιθέσεις: σε καμιά προηγούμενη αριστεία δεν έχει γίνει κάτι τέτοιο (αποκορύφωμα αριστείας Πατρόκλου)
  • τραγική η αριστεία του Πατρόκλου: ο ίδιος θα σκοτωθεί για να επιστρέψει ο Αχιλλέας στον πόλεμο

 

Η ύβρη του Πατρόκλου

  • μεθυσμένος από τις επιτυχίες του παρέβλεψε τις εντολές του Αχιλλέα να γυρίσει πίσω μόλις απωθήσει τους Τρώες και σωθούν τα πλοία
  • ξεπέρασε τα όριά του
  • πίστεψε πως θα μπορούσε ακόμα και να πάρει την Τροία
  • ο θάνατός του είναι προγραμματισμένος από το Δία, αλλά με την υβριστική του στάση ο Πάτροκλος είναι και ο ίδιος υπεύθυνος για το θάνατό του

 

Η ύβρη του Έκτορα

  • υπερηφανεύεται για μια νίκη απέναντι σε έναν άοπλο και πληγωμένο αντίπαλο
  • η νίκη αυτή δεν του ανήκει ολοκληρωτικά, αφού έχουν προηγηθεί τα χτυπήματα ενός θεού κι ενός θνητού
  • δείχνει ασέβεια απέναντι στον ιερό θεσμό της ταφής των νεκρών, δηλώνοντας πως θα αφήσει άταφο το πτώμα του Πατρόκλου για να το φάνε τα όρνια
  • αψηφά τα προφητικά λόγια του Πατρόκλου
  • υποστηρίζει πως μπορεί να νικήσει ακόμα και τον ίδιο τον Αχιλλέα

 

Ο θάνατος του Πατρόκλου

  • αποτέλεσμα θεϊκής και ανθρώπινης συνέργειας
  • προκαλεί θλίψη στους Αχαιούς
  • από τον ποιητή δεν εξαίρεται ο νικητής Έκτορας, αλλά ο ηττημένος Πάτροκλος
  • πραγματοποιείται σε τρεις φάσεις

 

α΄ φάση: Πάτροκλος- Απόλλωνας

  • ο Απόλλωνας πλησιάζει τον Πάτροκλο καλυμμένος με ομίχλη, τον χτυπά στην πλάτη και τον αφοπλίζει
  • ένας θεός που χρησιμοποιεί δόλια μέσα αντιμετωπίζει τον Πάτροκλο Þ έμφαση στη γενναιότητα του ήρωα
  • ο Πάτροκλος ζαλισμένος και άοπλος είναι πια εύκολο να χτυπηθεί από ανθρώπινο χέρι

 

Ο αφοπλισμός του Πατρόκλου από τον Απόλλωνα

  • πραγματοποιείται από τον Απόλλωνα γιατί τα όπλα του Αχιλλέα είναι θεϊκά και άφθαρτα
  • δεν αρμόζει στον Πάτροκλο να φέρει θεϊκά όπλα γιατί είναι θνητός
  • γίνεται σταδιακά Þ επιβράδυνση Þ αγωνία και συμπάθεια ακροατών
  • τα όπλα αφαιρούνται από πάνω προς τα κάτω: συμβολίζεται η πορεία του Πατρόκλου από την άνοδο στην πτώση

 

β΄ φάση: Πάτροκλος- Εύφορβος

  • o Εύφορβος πλησιάζει τον άοπλο και ζαλισμένο ήρωα
  • τον χτυπά ύπουλα και απομακρύνεται
  • τονίζονται οι πολεμικές ικανότητες του Εύφορβου

Þ έμφαση στην ανδρεία του Πάτροκλου

 

γ΄ φάση: Πάτροκλος- Έκτορας

  • ο Πάτροκλος άοπλος και τραυματισμένος αποσύρεται από τη μάχη
  • ο Έκτορας τον πλησιάζει και τον σκοτώνει με το κοντάρι του
  • δεν τον χτυπά ύπουλα ¹ Απόλλωνας, Εύφορβος
  • άνανδρο το χτύπημά του, καθώς ο Πάτροκλος είναι τραυματισμένος και άοπλος
  • ο Έκτορας καυχιέται για τη νίκη του πάνω από τον ετοιμοθάνατο Πάτροκλο
  • υπερβαίνει τα όρια καθώς καυχιέται για μια νίκη που δεν του ανήκει ολοκληρωτικά και αγνοεί την προφητεία του Πατρόκλου, θεωρώντας ότι μπορεί να σκοτώσει και τον Αχιλλέα

Þ διαπράττει ύβρη

  • η ψυχή του νεκρού Πάτροκλου κατεβαίνει στον Άδη κλαίγοντας για τη χαμένη νιότη

 

Η απάντηση του ετοιμοθάνατου Πάτροκλου προς τον Έκτορα

  • ο Πάτροκλος αποδίδει το θάνατό του στους θεούς Δία & Απόλλωνα και τον Εύφορβο
  • τονίζει τον ύπουλο τρόπο που τον κατέβαλαν
  • περιορίζει το κατόρθωμα του Έκτορα στη σκύλευση των όπλων του

                 Þ μειώνει την επιτυχία του Έκτορα

  • προφητεύει το θάνατο του Έκτορα από τον Αχιλλέα
  • η μοίρα του Πατρόκλου δένεται με τη μοίρα του Έκτορα

 

Η σημασία του θανάτου του Πατρόκλου για το έπος

  • ακραία και απρόβλεπτη συνέπεια της οργής του Αχιλλέα
  • η οργή του Αχιλλέα προκάλεσε συμφορές στον αχαϊκό στρατό, αλλά τελικά στράφηκε και εναντίον του ίδιου με το θάνατο του αγαπημένου του φίλου
  • η οργή του Αχιλλέα θα μετατραπεί τώρα σε εκδικητική μανία
  • από εδώ και στο εξής η κινητήρια δύναμη του έπους θα είναι όχι η οργή του Αχιλλέα, αλλά η μανία του να εκδικηθεί το θάνατο του Πατρόκλου
  • ο θάνατος του Πατρόκλου προετοιμάζει και το θάνατο του Έκτορα

 

 

Ηθογράφηση προσώπων

 

Πάτροκλος

  • τραγικό πρόσωπο: πεθαίνει τη στιγμή που βρίσκεται στο απόγειο της δόξας του
  • διορατικός (προβλέπει το θάνατο του Έκτορα)
  • γενναίος
  • δυνατός
  • ικανός πολεμιστής
  • ατρόμητος
  • υβριστής / αλαζονικός (ξεπερνάει τα μέτρα)

 

Έκτορας

  • αλαζονικός / υβριστής
  • ασεβής
  • ειρωνικός
  • σκληρός
  • άνανδρος


 Πολιτιστικά στοιχεία: στοιχεία που μας δίνουν πληροφορίες για τον πολιτισμό της εποχής

  • οπλισμός: λόγχη, ασπίδα, ακόντια, κράνος, κοντάρι, θώρακας
  • κατεργασία μετάλλων & δέρματος
  • αμάξι (για μετακινήσεις και ως άρμα μάχης)
  • ηνίοχος (οδηγός άρματος)
  • τείχος
  • πλοία (ναυπηγική)
  • άλωση πόλης: ολοκληρωτική καταστροφή, εξόντωση ανδρών, αιχμαλωσία και υποδούλωση γυναικών
  • διεξαγωγή μάχης
  • οι ομηρικοί ήρωες μάχονταν πεζοί ή πάνω στο άρμα
  • εκτός από τα όπλα μάχονται και με πέτρες
  • σκύλευση όπλων νεκρού αντιπάλου: για να κριθεί κάποιος νικητής της μάχης, πρέπει να γίνει κάτοχος των όπλων ή του σώματος του αντιπάλου
  • συμπλοκές γύρω από το σώμα του νεκρού

 

Ιδεολογικά στοιχεία: στοιχεία που μας δίνουν πληροφορίες για τις ιδέες, τις αντιλήψεις, τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων της ομηρικής εποχής

 

α. ανθρωπομορφισμός των θεών: αποδίδονται στους θεούς ανθρώπινα χαρακτηριστικά, ιδιότητες, συναισθήματα & αδυναμίες

εδώ: ο Απόλλωνας χρησιμοποιεί δόλο για να νικήσει τον Πάτροκλο

 

β. η επέμβαση των θεών στα ανθρώπινα: οι θεοί επεμβαίνουν στα ανθρώπινα πράγματα και καθορίζουν τις εξελίξεις.

εδώ: ο Δίας δίνει θάρρος στον Πάτροκλο

         ο Απόλλωνας παρακινεί τον Έκτορα να μπει στη μάχη

                               απομακρύνει τον Πάτροκλο από τα τείχη

                               τραυματίζει και αφοπλίζει τον Πάτροκλο

 

γ. η ευθύνη του ανθρώπου για τις πράξεις του

  • ο Πάτροκλος παρασύρεται από τις επιτυχίες του
  • ξεχνά τις συμβουλές του Αχιλλέα
  • ξεπερνά τα όριά του
  • με τη στάση του οδηγείται στο θάνατο

 

δ. άτη ® ύβρη ® νέμεση ® τίση

    (τύφλωση του νου ® υπέρβαση ορίων ® οργή θεών ® τιμωρία)

εδώ: ο Πάτροκλος παρασύρεται από τις επιτυχίες του (άτη)

® αν και επιτεύχθηκε ο στόχος του (να απωθήσει τους Τρώες και να σώσει τα πλοία) δεν επιστρέφει, σύμφωνα με τις εντολές του Αχιλλέα, αλλά προσπαθεί να πατήσει τα τείχη της Τροίας (ύβρη)

® επέμβαση Απόλλωνα (νέμεση)

® θάνατος Πατρόκλου (τίση)

 

ε. η σκύλευση του νεκρού πολεμιστή

  • μεγάλη τιμή και δόξα για το νικητή
  • ατίμωση για το νεκρό
  • συμπλοκές γύρω από το σώμα του νεκρού

 

στ. η μοίρα = το μερίδιο κάθε ανθρώπου στη ζωή, ό,τι του αναλογεί από χαρές και λύπες

  • το πιο σίγουρο που αναλογεί σε όλους τους ανθρώπους είναι ο θάνατος Þ μοίρα = θάνατος
  • στο έπος ούτε θεοί, ούτε άνθρωποι μπορούν να ξεφύγουν από τη μοίρα
  • στον Όμηρο οι ήρωες παίρνουν ελεύθερα αυτό που τους έχει γράψει η μοίρα

εδώ: η μοίρα θεωρείται παντοδύναμη (στ. 853)

        ο Πάτροκλος αποδίδει το θάνατό του στη μοίρα (στ. 849)

 

ζ. οι προφητικές ικανότητες των μελλοθάνατων

εδώ: ο Πάτροκλος προφητεύει το θάνατο του Έκτορα από τον Αχιλλέα

 

η. η ψυχή: οι ψυχές των νεκρών κατεβαίνουν στον Άδη

 

Αφηγηματικές τεχνικές

  1. τριαδικό σχήμα
  • τρεις φορές προσπαθεί ο Πάτροκλος να πατήσει το τείχος της Τροίας
  • τρεις φορές τον σπρώχνει ο Απόλλωνας
  • τρεις φορές ορμά ο Πάτροκλος ενάντια στους Τρώες
  • σκοτώνει από τρεις Τρώες σε κάθε επίθεση
  • τρίτος χτυπά τον Πάτροκλο ο Έκτορας

β. αποστροφή: ο αφηγητής απευθύνεται σε κάποιον από τους πρωταγωνιστές του έπους σε β΄ ενικό πρόσωπο, σαν να συμμετέχει και ο ίδιος στα γεγονότα.

εδώ: ο ποιητής απευθύνεται στο Πάτροκλο 6 φορές Þ συμπάθεια προς τον ήρωα που σε λίγο θα πεθάνει

γ. προοικονομία: ο ποιητής μας προετοιμάζει για γεγονότα που θα συμβούν αργότερα. εδώ προοικονομούνται:

  • στ. 686-687, 692-693: ο θάνατος του Πατρόκλου
  • στ. 688-691: ο θάνατος του Πατρόκλου από τον Έκτορα
  • στ. 700-701: ο ρόλος του Απόλλωνα στο θάνατο του Πατρόκλου
  • στ. 707-709: ο θάνατος του Πατρόκλου και του Αχιλλέα (ο οποίος, όμως, δε θα παρουσιαστεί στην Ιλιάδα)
  • στ. 730: η νίκη του Έκτορα
  • στ. 799-800: η σκύλευση των όπλων του Πατρόκλου και ο θάνατος του Έκτορα
  • στ. 851-854: ο θάνατος του Έκτορα

δ. επιβράδυνση: καθυστερείται η εξέλιξη της πλοκής πριν από ένα σημαντικό γεγονός, με την παρεμβολή περιγραφής ή αφήγησης που δε συνδέονται άμεσα με το συγκεκριμένο θέμα Þ εντείνεται η αγωνία και το ενδιαφέρον του αναγνώστη

εδώ: καθυστερείται ο θάνατος του Πατρόκλου με:

  • τα κατορθώματα του ήρωα
  • την αποκορύφωση της αριστείας του
  • το σταδιακό αφοπλισμό του

Þ εντείνεται η αγωνία των ακροατών

     η πτώση του Πάτροκλου γίνεται πιο τραγική μετά την αριστεία του

     αυξάνεται η συμπάθεια των ακροατών προς τον Πάτροκλο

ε. πλατιά παρομοίωση: παρομοίωση που εκτείνεται σε περισσότερους από ένα στίχους. Η εικόνα που θέλει να τονίσει ο ποιητής παρομοιάζεται με μια άλλη εικόνα από τη φύση ή τη ζωή, που είναι περισσότερο οικεία στον ακροατή. Κατά την ανάλυση μιας πλατιάς παρομοίωσης διακρίνουμε:

α. τι παρομοιάζεται

β. με τι

γ. το κοινό τους σημείο

δ. το ρόλο της παρομοίωσης

  1. στ. 745-749

α. τι παρομοιάζεται: ο Κεβριόνης που πέφτει νεκρός από το αμάξι

β. με τι: με δύτη που βουτάει στη θάλασσα για να βρει στρείδια

γ. το κοινό τους σημείο: η φορά προς τα κάτω & η ευκολία της πτώσης

δ. ο ρόλος της παρομοίωσης: παραστατικότητα, αντίθεση ειρηνικής ¹ πολεμικής σκηνής, ειρωνεία

  1. στ. 752-754

α. τι παρομοιάζεται: ο Πάτροκλος

β. με τι: με λιοντάρι που ορμάει πάνω σε ταύρους και τους αφανίζει μέχρι που πληγώνεται στο στήθος

γ. το κοινό τους σημείο: η ορμή, η μανία

δ. το ρόλο της παρομοίωσης: παραστατικότητα, προοικονομεί το θάνατο του Πατρόκλου

  1. στ. 757-761

α. τι παρομοιάζεται: ο Έκτορας και ο Πάτροκλος που μάχονται για το νεκρό σώμα του Κεβριόνη

β. με τι: με λιοντάρια που παλεύουν λυσσασμένα για ένα σκοτωμένο ελάφι

γ. το κοινό τους σημείο: η λύσσα, η γενναιότητα

δ. το ρόλο της παρομοίωσης: παραστατικότητα, τονίζεται ότι οι δυο αντίπαλοι είναι ισότιμοι, αφού παρομοιάζονται και οι δύο με λιοντάρια

  1. στ. 765-771

α. τι παρομοιάζεται: οι Αχαιοί και οι Τρώες που συγκρούονται γύρω από το νεκρό Κεβριόνη

β. με τι: με δυο αντίθετους ανέμους που φυσούν με ορμή μέσα σε πυκνό δάσος

γ. το κοινό τους σημείο: η ορμή

δ. το ρόλο της παρομοίωσης: ζωντάνια, παραστατικότητα, δίνεται έμφαση στον ήχο (ηχητικές και οι δύο εικόνες), εικόνα από τη φύση Þ διάλειμμα από την ένταση του πολέμου

  1. στ. 823-829

α. τι παρομοιάζεται: η θανάτωση του Πάτροκλου από τον Έκτορα

β. με τι: με τη θανάτωση αγριόχοιρου από λιοντάρι

γ. το κοινό τους σημείο: η εξόντωση του αντιπάλου

δ. το ρόλο της παρομοίωσης: παραστατικότητα, τονίζεται η ανισότητα της σύγκρουσης, προβάλλεται η γενναιότητα και η αντίσταση του Πάτροκλου

στ. απλές παρομοιώσεις: ως δαίμων (στ. 705), ως βουτηχτής (στ. 743), ωσάν θεός (στ. 786)

ζ. ρεαλισμός: προσπάθεια για πιστή και αντικειμενική απόδοση της πραγματικότητας

εδώ: οι σκηνές των θανάσιμων τραυματισμών του Κεβριόνη και του Πατρόκλου περιγράφονται με ακρίβεια και ωμότητα

η. αντιθέσεις

  • άνοδος Πατρόκλου (αριστεία) ¹ πτώση του (θάνατος)
  • μάχη με έντονη κίνηση ¹ νεκρός Κεβριόνης
  • ειρηνική σκηνή γεωργών ¹ πολεμική σκηνή μάχης

θ. επική / τραγική ειρωνεία: οι ακροατές / αναγνώστες / θεατές γνωρίζουν πράγματα που ο ήρωας αγνοεί

  • στ. 744-750: ο Πάτροκλος χλευάζει τον νεκρό αντίπαλό του, αγνοώντας πως και το δικό του τέλος πλησιάζει
  • στ. 832-835: ο Έκτορας αγνοεί πως το τέλος του πλησιάζει και μαζί και η καταστροφή της Τροίας
  • στ. 836: ο Έκτορας αγνοεί πως το δικό του σώμα είναι αυτό που θα κακοποιηθεί και θα μείνει άταφο για μέρες και όχι του Πατρόκλου
  • στ. 838-841: ο Έκτορας ισχυρίζεται πως ο Αχιλλέας έστειλε τον Πάτροκλο στη μάχη
  • στ. 860-861: ο Έκτορας πιστεύει πως θα σκοτώσει τον Αχιλλέα, ενώ θα συμβεί ακριβώς το αντίθετο

Το διήγημα που ακολουθεί γράφτηκε από τη μαθήτρια του Γ1 Παναγιώτα - Ευαγγελία Λιάκου στο πλαίσιο των δημιουργικών εργασιών β΄ 4μήνου στο μάθημα της Ιστορίας.  Ιστορική έμπνευση: τα γεγονότα του Εμφυλίου Πολέμου 1946-1949.

 

Η ανιψιά της Μαρίνας

 

-6 Ιουλίου, 1962-

Σήμερα ήρθε η θεία Μαρίνα να μας δει για το καλοκαίρι και μας είπε ιστορίες που δεν μας τις είπανε στο σχολειό. Στην αρχή μας τις διηγούτανε και στους τρεις αλλά ο Μάριος και η Λίζα βαρέθηκαν και πήγαν να παίξουν με τα ξαδέρφια. Εγώ, όπως ξέρεις αγαπημένο ημερολόγιο, αγαπάω τις ιστορίες οπότε έκατσα να ακούσω.

Η θεία Μαρίνα μου είπε πως έζησε όταν οι Έλληνες σφάζονταν μεταξύ τους για μία μεταξένια θέση σε ένα μεγάλο κτίριο. Είπε πως όταν τελείωσε ο πόλεμος με τους Γερμαναράδες και τους Ιταλούς με τις φανταχτερές στολές οι Έλληνες άρχισαν να πολεμάνε μεταξύ τους σαν τα άγρια τα λιοντάρια.

Στο σχολειό η δασκάλα, η κυρία Δέσπο, μας είπε για το Κουμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος και για το Βασίλειο της Ελλάδας που ήταν αντίπαλοι και για τους ξένους που τους υποστήριζαν, οι Ρώσοι και οι Άγγλοι και κάποιοι άλλοι. Μας είπε και για τα γεγονότα του 1947 που τότε πρωθυπουργός ήταν ο κύριος Τσαλδάρης που συμμάχησε με τους Αμερικάνους και έδωσε τη θέση του σε έναν που τον λέγανε Δημήτρη Μάξιμο, κάποτε έναν Ιανουάριο.

Αυτά όμως που δε μας είπε η κυρία Δέσπο είναι το τι περνούσαν καθημερινά οι απλοί άνθρωποι όπως η θεία Μαρίνα και ο θείος Ανέστης.

Η θεία μου είπε πως σχεδόν ολόκληρη η Ελλάδα λιμοκτονούσε και πως μικρά παιδιά σαν την Λίζα και τον Μάριο ζητιάνευαν σε σπίτια πλουσίων και σε εκκλησίες. Και πολλές φορές δεν είχαν ούτε οι εκκλησίες να τους δώσουν ούτε καν λίγο αντίδωρο ή ένα ψιχουλάκι άρτο. Μια μέρα μάλιστα είχε βρει δυο παιδάκια πιο μικρά κι απ την Λίζα και τον Μάριο μισοπεθαμένα έξω στην αυλή του πατρικού της.

Μόνο που το άκουσα σηκώθηκε η τρίχα κάγκελο. Και τώρα που το θυμάμαι ανατριχιάζω και νιώθω ένα κύμα ψύχους να με περιτυλίγει.

Ο πατέρας της θείας Μαρίνας ήταν με τους δεξιούς που υποστήριζαν τους Αμερικάνους και μισούσαν το Κ.Κ.Ε ενώ ο πατέρας του θείου Ανέστη ήταν αριστερός και περήφανος γι αυτό. Η θεία έμενε κοντά στο κέντρο της Αθήνας ενώ ο θείος έμενε στα πιο εξοχικά μέρη γιατί αγαπούσε τα λουλούδια από μικρός.

Η θεία λέει πως μόνο με γράμματα μπορούσαν να επικοινωνούν και ότι ήταν ένα τεράστιο βασανιστήριο. Και μπορώ να το φανταστώ… να μην μπορείς να αγκαλιάσεις τον άνθρωπο που αγαπάς και να έχεις και τον φόβο να μην σε φάει κανένας απ’ το αντίπαλο κόμμα…

Με συγχωρείς που διακόπτω την διήγησή μου σ’ αυτό το σημείο αλλά το στιφάδο της μάνας μου έχει σπάσει τη μύτη και το στομάχι μου κουνά τα πόδια μου από μόνο του.

-7 Ιουλίου, 1962-

Σήμερα ο ήλιος λάμπει και τα πουλιά κελαηδάνε με την καρδιά τους.

Σήμερα θα σου συνεχίσω και την ιστορία που μου είχε πει η θεία Μαρίνα.

Είχαμε μείνει στα λουλούδια που αρέσουν στον θείο Ανέστη… ή μήπως όχι;

Α, ναι, θυμάμαι!

Η θεία και ο θείος είχαν συναντηθεί κρυφά σε ένα μικρό εκκλησάκι στις 25 Μαρτίου και αρραβωνιάστηκαν πίσω απ’ τις πλάτες των γονιών τους!

Ρώτησα και τον θείο κι εκείνος μου είπε πως στ’ αλήθεια έγινε αυτό! Ακόμα δυσκολεύομαι να το πιστέψω κι ο θείος με τη θεία γελάνε ακόμα.

Στις 31 Μαρτίου του 1946 έγιναν βουλευτικές εκλογές και το κόμμα που υποστήριζε ο πατέρας του θείου Ανέστη δεν πήρε μέρος, αλλά συνέχισε την δική του επανάσταση με όποιο δυνατό μέσο, εκτός απ’ τα όπλα, είχε. Αν και… παραλίγο να μετατρέψουν τον εμφύλιο σε πόλεμο με κανονικά όπλα… ευτυχώς δηλαδή που συγκρατήθηκαν! Αν και στο τέλος και πάλι χρησιμοποιήθηκαν όπλα…

Όταν λοιπόν η θεία επέστρεψε στο πατρικό της μάζεψε τα πιο αγαπημένα της αντικείμενα και το ‘σκασε με τον θείο. Από ‘κει και πέρα ούτε ο θείος ούτε η θεία είχαν τόσο άμεση επαφή με τα πολιτικά ζητήματα της χώρας αλλά μάθαιναν αρκετές λεπτομέρειες από τρίτα πρόσωπα. Το πιο σημαντικό από όλα τα πρόσωπα αυτά ήταν ο παππούς του θείου Ανέστη, που ήταν αντάρτης.

Τον έλεγαν παππού Θόδωρο και εκείνος ήταν αντάρτης με τον Ελληνικό Στρατό και έτσι του είχε απαγορέψει ο ίδιος του ο γιος να έρχεται στο σπίτι… βλέπεις τι κάνει ο πόλεμος; Είτε πολεμάνε ξένοι με ξένους είτε πατριώτες με πατριώτες τα πράγματα πάντα τελειώνουν άσχημα.

Καθώς ο θείος και η θεία μου λέγανε αυτήν την ιστορία, είδα σαν τα μάτια τους βούρκωσαν και πως τα χείλια του θείου Ανέστη άρχισαν να τρέμουν σαν ενός μικρού παιδιού που είναι έτοιμο να μπήξει τα κλάματα. Ένιωσα τόσο άσχημα για εκείνον και δε βαστούσα να τον βλέπω έτσι οπότε βρήκα την πρόφαση πως πάω να παίξω με τη Λίζα.

Η μικρή ήθελε να παίξουμε γιορτή τσαγιού με χαρτιά όπως η γιαγιάδες μας μα εμένα ο νους μου δεν ήταν ούτε στο τσάι με το χαμομήλι ούτε η παρτίδα που έπαιζε με τους δικούς της κανόνες η Λίζα όλη χαρά. Εμένα ο νους μου ήταν στον θείο.

Είπα στη μικρή πως πρέπει να δω τι κάνει ο μικρός μας Μάριος που κυνηγούσε το σκυλάκι της γιαγιάς Δήμητρας γιατί λέει πως είχε μπει στους θάμνους κι οι θάμνοι είχαν φωλιές από σφήκες. Ξέρεις πως δε μ’ αρέσει το ψέμα, αλλά έπρεπε να το πω. Έπρεπε γιατί δε θέλω να βασανίζω τον θείο και τη θεία.

Και ξέρεις, αύριο θα κάνω κάτι πολύ κακό.

Ελπίζω να με συγχωρέσεις…

-8 Ιουλίου, 1962-

Τα πόδια μου τρέμουν και η καρδιά μου χτυπάει πιο δυνατά από ποτέ. Μόλις βγήκα από τον ξενώνα που κοιμάται η θεία και ο θείος. Στα χέρια μου κρατάω το ημερολόγιο της θείας… το παλιό της ημερολόγιο, εκείνο που έγραφε όταν ήταν πιο νέα το 1946. Ανοίγω μία τυχαία σελίδα και αρχίζω να διαβάζω γρήγορα-γρήγορα τις πρώτες σειρές για να διαπιστώσω πως μου τις είχε διηγηθεί χθες.

Περνάω κάποιες σελίδες και φτάνω σε μία ημερομηνία που μου είχε αναφέρει και ο πατέρας μου.

Η ημέρα ήταν Πέμπτη αλλά δεν μπορώ να διακρίνω το νούμερο της μέρας ή το έτος… πρέπει να γράφει 1947… τα μάτια μου τρέχουν από γραμμή σε γραμμή καθώς από την αρχή της σελίδας μπορώ να καταλάβω πως κάτι το φοβερό είχε συμβεί τότες.

‘Στη ζωή μας κυριαρχεί μόνο η μιζέρια. Στην ζωή μου και στη ζωή του Ανέστη και στη δική σου γιατί μόνο με μίζερες λέξεις σε γεμίζω.

Σήμερα πήγαμε στην αγορά να πάρουμε υφάσματα, κάτι φτηνά που σκίζονται αμέσως και κάτι κλωστές που μαδάνε με το παραμικρό. Θέλαμε να φτιάξουμε ρούχα σε κάτι κουρελιασμένα, ορφανεμένα νήπια που ζητιανεύουν στα σπίτια των γερόντων που είναι πιο καλόκαρδοι.

Καταφέραμε να βάλουμε χαμόγελο στα χείλια μας για να το έχουμε βάναυσα τραβηγμένο από δαύτα.

Μπαίνοντας στο καλυβάκι του παππού Θοδωρή βλέπουμε τις είδη ξεχειλωμένες κουρτίνες ακόμα πιο ξεχειλωμένες και το κοντό ξύλινο τραπεζάκι πεταμένο στην άλλη μπάντα του κούτσικου του σαλονιού μας. Το χτυποκάρδι μου παραλίγο να εκτοξευτεί στα ουράνια και η καρδιά μου να ξεχειλίσει κι αυτή από την έκπληξη την πικρή.

Γυρνώ το κεφάλι μου προς τον Ανέστη και παρακολουθώ μία τόση δα σταγονίτσα ιδρώτα να κυλά απ’ το μηνίγγι του κάτω στο μάγουλό του και μετά να πέφτει απ’ το σαγόνι του στο γιακά του πουκαμίσου του μπλε.

Τα ρουθούνια μου άνοιξαν και τότε κατάλαβα γιατί έδειχνε τόσο μα τόσο ανήσυχος ο Ανέστης μου.

Μύριζε κάτι σα σίδερο στον αέρα του σπιτιού, κάτι ζεστό μα όχι ευχάριστο.

Αίμα.’

Τα μάτια μου μένουν ορθάνοιχτα σα διαβάζω. Η θεία περιγράφει τη σκηνή του φονικού. Περιγράφει το τσαλακωμένο σώμα του παππού Θοδωρή και τότε θυμάμαι και τις ιστορίες του πατέρα. Μου έλεγε πως ο παππούς μου ο Θοδωρής πέθανε όταν μπήκαν οι Γερμαναράδες και τον φάγανε μετά από πολύωρη μάχη.

Η θεία Μαρίνα όμως δεν περιγράφει αυτό.

‘Ο Ανέστης άρχισε να κλαίει πρώτος κι εγώ δεύτερη άρχισα το μοιρολόι που είχα μάθει απ’ τη γιαγιά τη Λίτσα όταν σκοτώθηκε ο θείος Μανόλης απ’ τους Γερμανούς.

Αχ, αχ, αχ, άνδρα Έλληνα που σε στείλανε πάλι στο χώμα και στη γη!

Μάθαμε τελικά τρεις ώρες μετά από μία γειτόνισσα τα μαντάτα.

Η κυρά Μέλπω είπε πως άκουσε κάτι φωνές και κάτι τσακωμούς και άκουσα και τον Θόδωρο να λέει «Πάψτε όλοι σας! Άμα θέλετε να συνεχίζεται αυτός ο πόλεμος σκοτώστε με για να γίνει η δουλειά σας πιο εύκολη!»

Ναι, μπορεί ο παππούς να ήταν με τους δεξιούς, αλλά εκείνος πίστευε στην ειρήνη και την αγάπη μεταξύ των πλησίον.

Άδικα πιστεύω πως πήγε και χάθηκε.’

Νιώθω όλο μου το κορμί να τρέμει και ιδρώνω σαν να έτρεχα σε μαραθώνιο. Τα μάτια μου είναι βουρκωμένα και δυσκολεύομαι να δω μπροστά μου, να κοιτάξω τη σελίδα και να αφουγκραστώ τα γραπτά.

Θέλω να πάω στη θεία και στο θείο και να τους πω πόσο πολύ τους θαυμάζω που κατάφεραν και έζησαν σε τόσες ασχήμιες και σε τόσες κακουχίες και μπορούν ακόμη και γελούν και χαμογελούν. Τους θαυμάζω κι εκείνους και όλους τους άλλους που τα πέρασαν αυτά.

Τους θαυμάζω που κατάφεραν να κρατηθούν ζεστοί όταν ο ψυχρός πόλεμος, όπως τον αποκαλεί η κυρία Δέσπο, έτριζε τα δόντια του και έσφιγγε την ψυχή του ελληνικού λαού. Τώρα θα πάω να επιστρέψω το ημερολόγιο της θείας Μαρίνας εκεί που το βρήκα και το μόνο που ελπίζω είναι πως αν κατάλαβε ότι της το πήρα, να μην με μαλώσει πολύ.

-9 Ιουλίου, 1962-

‘Αγαπημένη Αργυρούλα,

Εγώ είμαι, η θεία Μαρίνα.

Ξέρω πως εσύ ήσουν που πήρες κρυφά το ημερολόγιό μου το παλιό, το τιμημένο.

Δεν έχω θυμώσει όμως, μη φοβάσαι. Μάλιστα, μπορείς και να το κρατήσεις για να το διαβάσεις όσες φορές θέλεις. Εγώ κι ο θείος σου ο Ανέστης θυμόμαστε τα γεγονότα τα πικρά αυτά λες κι έγιναν χθες. Το ημερολόγιό μου δε μας χρειάζεται πια. Μπορείς να το έχεις εσύ.

Ελπίζω να το χαρείς και αν θέλεις, δείξε το και στη δασκάλα σου για να σε πάρει με ακόμη καλύτερο μάτι. Πες και στο Μάριο και στη Λίζα τις ιστορίες που θα βρεις μέσα στο τσαλακωμένο και κιτρινισμένο χαρτί του ημερολογίου μου.

Και να θυμάσαι πάντα ετούτο: ο πόλεμος αρχίζει απ’ τα τέρατα, που δεν είναι άνθρωποι κι ο πόλεμος κάνει τους ανθρώπους τέρατα και διαβρώνει τις αξίες. Να θυμάσαι πως μπορεί να σφάζονται λαοί για εκτάσεις γης, ακόμη κι αν η γι δεν ανήκει σε κανέναν, αλλά ένας λαός που σφάζεται με τον ίδιο του τον εαυτό είναι ακόμη χειρότερο.

Αργυρούλα μου γλυκιά, ο Θεός να σε φιλάει.

Σε αγαπάμε πολύ,

Θεία Μαρίνα και θείος Ανέστης.’

Σήμερα αυτό το γράμμα βρήκα γραμμένο πάνω στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι μου. Είναι γραμμένο με όμορφα καλλιγραφικά γράμματα και με σκούρο μελάνι, τόσο σκούρο που μοιάζει με τον νυχτερινό ουρανό.

Απ’ ότι φαίνεται δεν πρόλαβα να χαιρετήσω τη θεία και το θείο, αλλά δεν πειράζει. Θα τους στείλω ένα κάρο γράμματα και θα τους λέω πόσο τους θαυμάζω. Σφίγγω το γράμμα και το παλιό ημερολόγιο της θείας σφιχτά-σφιχτά στο στήθος μου και ξεφυσώ χαρούμενα, ήρεμα. Τα πουλάκια κελαηδάνε και η φύση ομορφαίνει κάθε λεπτό που περνάει. Ελπίζω όλη η ιστορία της Ελλάδας να εξελιχτεί έτσι, ήρεμη, ειρηνική και παραγωγική.

Ελπίζω οι Έλληνες να μην ξεχάσουν πως όλοι τους είναι σπουδαίοι και πως δε χρειάζεται να το αποδείξεις πουθενά αλλού, ούτε σε ξένους ούτε σε άλλους Έλληνες.

-

Παναγιώτα-Ευαγγελία Λιάκου.

 

  

      

 

    

 

 

 

 

 

 

 

 Άννα Φρανκ, Το Ημερολόγιο

 

Θέμα: η έφηβη Άννα αναφέρεται σε καταστάσεις που συμβαίνουν στην οικογένειά της, οι οποίες αποτελούν αφορμή για να αναλύσει τις σχέσεις της με τους γονείς και την αδελφή της.

 

Ενότητες

1η ενότητα, §1-4 ≪Αγαπητή Κίτυ ... Μαργότ≫: Η φιλονικία της Άννας με την αδελφή της και η στάση των γονιών της.

2η ενότητα, §5-8 ≪Δεν τις αγαπώ ... ελαττώματά της≫: Η ανταγωνιστική σχέση ανάμεσα στις αδελφές και η σχέση του πατέρα με την Άννα.

3η ενότητα, §9-11 ≪Περισσότερο ... παιδιά τους;≫: Η αντιμετώπιση της Άννας από τη μητέρα της.

4η ενότητα, §12-16 ≪Μερικές φορές ... να πω!≫: Οι σκέψεις της Άννας για τον εαυτό της.

5η ενότητα, §17-18 ≪Τελικά ... ξεχειλίζει≫: Το ημερολόγιο ως σιωπηρός συνομιλητής και συμπαραστάτης της Άννας.

 

Χαρακτηρισμός προσώπων

 

Άννα:

  • τυπικό δείγμα νεαρής εφήβου
  • οι σκέψεις της παρουσιάζουν μια ωριμότητα ασυνήθιστη για την ηλικία της
  • χαμηλή αυτοεκτίμηση, κυρίως σε σχέση με την αδελφή της
  • υπερβολική ευαισθησία

 

Mαργκότ

  • παρουσιάζεται ως το χαϊδεμένο παιδί της οικογένειας
  • τα εξωτερικά και εσωτερικά χαρίσματά της αποσπούν όλη την προσοχή των δικών της, με αποτέλεσμα την ανταγωνιστική σχέση των δύο αδελφών
  • εγωίστρια
  • κτητική

 

πατέρας

  • καλοσυνάτος
  • το πιο προσεγγίσιμο άτομο μέσα στην οικογένεια
  • μεροληπτικός, καθώς επηρεάζεται από τη μητέρα της Άννας και τη Μαργκότ

 

μητέρα

  • στάση εντελώς αρνητική απέναντι στην κόρη της
  • μεροληπτική
  • ψυχρή
  • ανίκανη να κατανοήσει τα προβλήματα και τη γενικότερη συμπεριφορά της Άννας

 

Κίτυ (το ημερολόγιο)

  • η σιωπηρή φίλη της Άννας
  • δεν την κατακρίνει
  • υπομονετικά και ενθαρρυντικά θα τη στηρίξει στη μοναξιά της
  • το υποκατάστατο της τρυφερότητας, της κατανόησης και της ζεστασιάς που δε βρίσκει στην οικογένειά της
  • το καταφύγιό της

Συναισθήματα Άννας

 

  • μοναξιά
  • θλίψη
  • αδικία
  • απόρριψη
  • καταπίεση
  • αγανάκτηση
  • απελπισία
  • πίκρα
  • παράπονο
  • ταπείνωση

 

  • έλλειψη κατανόησης
  • αισθάνεται μειονεκτικά σε σχέση με την αδερφή της
  • ζήλια προς την αδερφή της
  • αγάπη και θαυμασμός για τον πατέρα της
  • προδομένη όταν ο πατέρας της αρνείται να ακούσει τα παράπονά της
  • αποξενωμένη και αποκομμένη από την υπόλοιπη οικογένεια
  • κουρασμένη να απολογείται συνεχώς για τη συμπεριφορά της
  • η ψυχική της διάθεση χαρακτηρίζεται από συχνές μεταπτώσεις
  • καταγράφει τους προβληματισμούς, τα σχέδια και τα όνειρά της στο ημερολόγιο, επειδή δεν υπάρχει κάποιος στην οικογένειά της με τον οποίο μπορεί να τα μοιραστεί όλα αυτά

 

Η σχέση της Άννας με τη μητέρα της

  • η Άννα δεν έχει καλή σχέση με τη μητέρα της
  • η μητέρα δείχνει φανερή προτίμηση στην άλλη κόρη της
  • η Άννα δέχεται συχνά επικρίσεις από τη μητέρα της
  • η Άννα και η μητέρα της είναι αντίθετοι χαρακτήρες και αυτό δυσκολεύει την επικοινωνία μεταξύ τους
  • η μητέρα με το χαρακτήρα και τα ελαττώματά της στεναχωρεί την Άννα
  • η Άννα θεωρεί ότι η μητέρα της δεν ανταποκρίνεται στο πρότυπο της μητέρας που έχει στο μυαλό της
  • νιώθει ότι η μητέρα της είναι απούσα από τη ζωή της
  • αποδοκιμάζει τη συμπεριφορά της
  • έχει αποξενωθεί από τον άνθρωπο στον οποίο έπρεπε να στηρίζεται συναισθηματικά όσο σε κανέναν άλλο
  • έχει φτάσει στο σημείο να την αποκαλεί ≪μητέρα≫ χωρίς να το θέλει ή να το νιώθει πραγματικά
  • θεωρεί πως έχει προσπαθήσει πολλές φορές να παραβλέπει την άσχημη πλευρά της μητέρας της και να επικεντρώνεται στα προτερήματά της, αλλά το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο
  • της είναι αδύνατο να ανακαλύψει τις αρετές της μητέρας της
  • δεν μπορεί να νιώσει ειλικρινή στοργή και σεβασμό γι’ αυτήν
  • θεωρεί ότι η μητέρα και η αδερφή της έχουν συνάψει «συμμαχία» εναντίον της, επηρεάζοντας συχνά και τον πατέρα της

 

Η σχέση της Άννας με τον πατέρα της

  • αγάπη
  • θαυμασμός
  • όμως, δεν έχει από αυτόν την υποστήριξη που θα ήθελε
  • παράπονα για τη συμπεριφορά του
  • η Άννα θεωρεί ότι ο πατέρας της επηρεάζεται από τη μητέρα και την αδερφή της
  • πληγώνεται κάθε φορά που δείχνει την προτίμησή του για τη Μαργκότ

 

 

Άννα Φρανκ, Το ημερολόγιο

 

Οι απόψεις της Άννας για τη στάση των γονιών

  • η Άννα βλέπει τους γονείς της ως πρόσωπα με αδυναμίες και ελαττώματα
  • έμμεσα διατυπώνει τις σκέψεις της για το πώς θα πρέπει να είναι οι σωστοί γονείς:
  • αφοσίωση στην ανατροφή και στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους
  • αντικειμενικοί
  • δίκαιοι
  • αγάπη προς τα παιδιά τους για αυτό που είναι, όχι για αυτό που εκείνοι θα ήθελαν να είναι
  • έτοιμοι να ακούσουν τα παράπονα των παιδιών τους
  • να τα βοηθούν
  • να τα στηρίζουν
  • να αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα
  • να κατανοούν τις ανάγκες των παιδιών τους
  • να είναι σταθεροί η στάση τους απέναντι στα παιδιά τους
  • να μην καλλιεργούν ανταγωνιστική σχέση ανάμεσα στα αδέρφια
  • να είναι παρόντες στη ζωή των παιδιών τους ουσιαστικά και όχι τυπικά
  • ιδανική μητέρα για την Άννα: καλόκαρδη, υπομονετική, στοργική, δίκαιη και αμερόληπτη προς όλα της τα παιδιά, τρυφερή και γλυκομίλητη (δηλαδή, το ακριβώς αντίθετο από τη δική της)
  • η Άννα αναρωτιέται κατά πόσο υπάρχουν ιδανικοί γονείς, που είναι σε θέση να καλύψουν τις συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών τους
  • συμπεραίνει ότι η λανθασμένη στάση των γονιών αποξενώνει τα παιδιά από αυτούς και λειτουργεί αρνητικά στην ψυχολογία τους

 

Γλώσσα

  • απλή
  • ρήματα και επίθετα που φανερώνουν την ψυχική διάθεση της Άννας
  • άλλοτε χρησιμοποιεί μακροπερίοδο λόγο και άλλοτε φράσεις μικρής έκτασης
  • σημεία στίξης που εκφράζουν τα συναισθήματά της

 

 Ύφος

  • προσωπικό
  • υποκειμενικό
  • εξομολογητικό

 

Σχήματα λόγου

Προσωποποιήσεις:§3 ≪Η δικαιοσύνη επέβαλλε ≫,  §16 ≪...πόσα πράγματα δεν παρουσιάζονται στο μυαλό μου ≫

Μεταφορές: §1 ≪πάντα εγώ τα πληρώνω≫, §5 ≪τη γεμίζει μ’ επαίνους …≫, §9 ≪η μητέρα μου πλακώνει την καρδιά≫, §18 ≪το ποτήρι ξεχειλίζει≫

Παρομοιώσεις: §18 ≪να με βλέπεις .. σαν ένα πλάσμα≫

Επαναλήψεις: § 6 ≪πάντα ... ανυπόφορη ... πάντα ... ο αποδιοπομπαίος τράγος・εγώ πάντα πληρώνω≫, §7 ≪Δε ζηλεύω ... δεν τη ζήλεψα≫, §17 ≪... θα’ θελα πολύ ... θα’ θελα πολύ ...≫.

Εικόνες: §1 - 2 ≪Χθες βράδυ ... λυπημένη≫, §10 ≪έχω στο νου μου ... μητέρα ≫, §14 ≪Με μεταχειρίζονται … πράγματα≫

Αντιθέσεις: §8 ≪ακατανίκητη ανάγκη να του μιλήσω≫ – ≪αρνείται να με ακούσει ...≫, §14 ≪Τη μια μέρα, η Άννα είναι πανέξυπνη≫ – ≪την επόμενη, η Άννα είναι μια χαζούλα ...≫

 

 

Διαβάστε ολόκληρο το βιβλίο, ακολουθώντας τον παρακάτω σύνδεσμο. Μπορείτε και να το αποθηκεύσετε στον υπολογιστή σας σε μορφή pdf:

https://kupdf.com/download/alpha-nu-nu-alpha-phi-rho-alpha-nu-kappa-eta-mu-epsilon-rho-omicron-lambda-omicron-gamma-iota-omicron_58a047466454a75c1fb1e92d_pdf

 

Περιηγηθείτε εικονικά στο Κρησφύγετο της Άννας Φρανκ, ακολουθώντας τον παρακάτω σύνδεσμο: 

http://www.annefrank.org/en/Subsites/Home/

 

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

 

Τα χαρακτηριστικά του ημερολογίου είναι τα εξής:

 

Εξωτερικά γνωρίσματα

γίνεται αναφορά σε:

·        τόπο

·        χρόνο

      π.χ. Άγιος Νικόλαος, 11 Μαρτίου 2014

Περιεχόμενο

·        αναφορά  σε γεγονότα και πράξεις της προσωπικής ζωής του προσώπου που γράφει το ημερολόγιο (σημαντικά ή ασήμαντα)

·        πληροφορίες για γενικότερα θέματα της κοινωνικής ζωής ή της επικαιρότητας που τράβηξαν την προσοχή του γράφοντα

·        σκέψεις, συναισθήματα, προβληματισμοί, σχόλια για όλα τα παραπάνω

Είδος αφήγησης

·        αφήγηση σε α΄ ενικό πρόσωπο (πρωτοπρόσωπη)

·        εσωτερική εστίαση

Ύφος

·        προσωπικό

·        εξομολογητικό

·        αυθόρμητο

·        φιλικό

·        οικείο

·        υποκειμενικό

Σκοπός

·        διάλογος με τον εαυτό μας

(εσωτερικός διάλογος)

·        ψυχική εκτόνωση

·        έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων (για τα οποία ίσως δε θα τολμούσαμε να μιλήσουμε σε κάποιον άλλον)

·        διατήρηση γεγονότων και σκέψεων στη μνήμη μας

Δομή

·        χαλαρή

·        ελεύθερη πραγμάτευση θεμάτων

·        συνειρμική σκέψη

 

Θέμα: Στην περιοχή σας οργανώνεται από τον Δήμο και διάφορες οικολογικές ομάδες μια εκστρατεία διαφώτισης των πολιτών για τη μείωση της ρύπανσης και των σκουπιδιών. Η τάξη σας ανέλαβε να γράψει μια επιστολή που θα απευθύνεται στους μεγαλύτερους συμπολίτες σας. Αφού περιγράψετε την κατάσταση, να τους προτείνετε συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους θα βοηθήσουν να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της ρύπανσης και των σκουπιδιών στην πόλη σας.

 

Δομή κειμένου  - Σχεδιάγραμμα

Προσφώνηση: Αγαπητοί συμπολίτες,

Πρόλογος: Ποιοι είμαστε – Σκοπός της επιστολής μας

π.χ. Η τάξη μας συμμετέχει στην εκστρατεία του Δήμου και διάφορων οικολογικών ομάδων για τη διαφώτιση των πολιτών σχετικά με το πρόβλημα της ρύπανσης και των σκουπιδιών που αντιμετωπίζει η πόλη μας. Αποφασίσαμε, λοιπόν, να συντάξουμε αυτό το κείμενο για να σας παρουσιάσουμε την έκταση του προβλήματος και κυρίως να σας παροτρύνουμε να συμβάλετε ο καθένας με το δικό του τρόπο στην επίλυσή του

Κύριο Μέρος:

1η παράγραφος: περιγραφή της κατάστασης

  • οι δρόμοι, οι πλατείες, τα πάρκα είναι γεμάτα σκουπίδια.
  • πολλοί πολίτες επιμένουν να τοποθετούν τις σακούλες με τα οικιακά απορρίμματα όχι μέσα στους ειδικούς κάδους αλλά γύρω απ’ αυτούς

Þη δυσωδία που προκαλείται, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι αφόρητη

  • οι αδέσποτες γάτες και οι σκύλοι που μαζεύονται γύρω από τα οικιακά απορρίμματα, ανοίγοντας και ανακατεύοντάς τα, κάνουν την κατάσταση ακόμα πιο τραγική
  • η παραλία, έχει μετατραπεί σε σκουπιδότοπο: πλαστικά, χαρτιά και σάπια τρόφιμα, λύματα από τα ξενοδοχεία και τα καταστήματα της περιοχής
  • αλλοιώνεται αισθητικά η πόλη
  • τίθεται σε κίνδυνο η υγεία μας
  • πλήττεται ο τουρισμός, που αποτελεί βασική πηγή οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής

2η παράγραφος: τρόποι αντιμετώπισης

  • πρέπει οι ίδιοι να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος του προβλήματος και να αποκτήσουμε οικολογική συμπεριφορά
  • τα σκουπίδια να συγκεντρώνονται σε σακούλες που κλείνουν καλά και να τοποθετούνται μέσα σε κάδους και όχι γύρω απ’ αυτούς
  • τα σκουπίδια να μην πετιούνται στους δρόμους και στους άλλους κοινόχρηστους χώρους αλλά σε ειδικά καλάθια.
  • θα πρέπει όλοι να συμμετέχουν στο πρόγραμμα ανακύκλωσης
  • να ενημερώσουν τις δημοτικές αρχές για να φροντίσουν να υπάρχουν αρκετοί κάδοι, κανονικοί και ανακύκλωσης
  • να εφαρμοστεί βιολογικός καθαρισμός των λυμάτων της πόλης

 

Επίλογος: ανακεφαλαίωση – συμπέρασμα

                 τι περιμένουμε από τον αναγνώστη μας

π.χ. Πιστεύουμε ότι οι περισσότεροι από εσάς θα δείξετε ευαισθησία και θα κινητοποιηθείτε άμεσα για να κρατήσουμε την πόλη μας καθαρή και όμορφη. Έτσι, θα αποδείξετε έμπρακτα ότι αγαπάτε τον τόπο σας και τον σέβεστε. Κυρίως, όμως, θα δείξετε ότι διακρίνεστε από πολιτισμένη συμπεριφορά, αφού η τήρηση της καθαριότητας και η προστασία του περιβάλλοντος είναι πάνω απ’ όλα ένδειξη πολιτισμού.

Αποφώνηση:

Με εκτίμηση,

οι μαθητές του Α2

---------------------------------------------------------------------------------------------------

!!! Δεν ξεχνώ να συνδέσω τις σκέψεις μου με τις κατάλληλες λέξεις:

  • επίσης, επιπλέον, ακόμα: για να προσθέσω ένα επιχείρημα
  • όμως, ωστόσο, αλλά, από τη μια πλευρά, από την άλλη πλευρά, ενώ, παρ’όλ’αυτά: για να δείξω αντίθεση
  • επειδή, γι’αυτό το λόγο, εξαιτίας: για να εξηγήσω / αιτιολογήσω
  • αρχικά, στη συνέχεια, στο τέλος: για να δείξω τη χρονική σειρά
  • επομένως, συνεπώς, ως αποτέλεσμα, έτσι: για να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα

Τα σημαντικότερα Δικαιώματα των Παιδιών

(σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, που υπογράφτηκε από τον ΟΗΕ το 1989 )

 

ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΑ

 έχουν δικαίωμα:

  • στη ζωή
  • στην ελευθερία (σωματική και έκφρασης)
  • στη μόρφωση
  • στην ιατρική περίθαλψη
  • στην ξεκούραση, το παιχνίδι και την ψυχαγωγία.
  • στην ενημέρωση
  • στην προστασία από κάθε είδους διακρίσεις (λόγω φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, καταγωγής, πεποιθήσεων)
  • σε ένα υγιές οικογενειακό περιβάλλον
  • στην ικανοποίηση των βασικών τους αναγκών (στέγη, ρούχα, τροφή)
  • σε συνθήκες υγιεινής (π.χ. καθαρό νερό)
  • σε συναισθηματική και ψυχολογική ισορροπία
  • στην προστασία από κάθε μορφής κακομεταχείριση: βία, παραμέληση, κακοποίηση και εκμετάλλευση, μέσα και έξω από την οικογένεια.
  • στην παροχή φροντίδας και προστασίας.
  • σε μια ταυτότητα και εθνικότητα

  

Δείγματα παραβίασης των δικαιωμάτων των παιδιών στο σύγχρονο κόσμο

  • πείνα
  • αρρώστιες
  • θάνατοι
  • εξαθλίωση
  • πόλεμοι
  • μόλυνση περιβάλλοντος
  • αναλφαβητισμός
  • παιδική εργασία και εκμετάλλευση
  • βία και κακοποίηση (σωματική ή / και ψυχολογική)
  • ρατσισμός
  • αδιαφορία από την οικογένεια και την κοινωνία 

 

Προτάσεις για την προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών

 

  • σωστή παιδεία:
  • γνώση = δύναμη
  • κριτική ικανότητα
  • υγιή πρότυπα
  • ηθικές αξίες (π.χ. αγάπη, σεβασμός, δικαιοσύνη)
  • σωστή ενημέρωση Þ διεκδίκηση και εξασφάλιση δικαιωμάτων
  • ευαισθητοποίηση του κοινού μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
  • προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών τόσο από το κράτος, όσο και από διεθνείς οργανισμούς (π.χ. ΟΗΕ, Unicef)
  • ίδρυση σχολείων ακόμα και σε απομακρυσμένες ή υποανάπτυκτες περιοχές
  • δωρεάν περίθαλψη
  • οι ενήλικες να παίρνουν αποφάσεις με γνώμονα το συμφέρον των παιδιών
  • η οικογένεια να προστατεύει τα δικαιώματα των παιδιών και να παρέχει τις κατάλληλες συνθήκες για να μεγαλώσουν και να αναπτυχθούν φυσιολογικά.
  • κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι στη διάθεση των παιδιών και των οικογενειών τους
  • οικονομική ενίσχυση των υποανάπτυκτων χωρών
  • αυστηρές ποινές για όσους εκμεταλλεύονται ή κακοποιούν τα παιδιά.

 

«Αν έστω και ένα παιδί σε κάποια άκρη του κόσμου πεθαίνει από την πείνα ή από τον πόλεμο, τότε ο πολιτισμός μας έχει αποτύχει οικτρά»

Νίκος Καζαντζάκης

 

«Ο κόσμος δε μας προσφέρθηκε απ' τους γονείς μας,

μας τον δάνεισαν τα παιδιά μας» (Αφρικανική παροιμία)

 

Οργανώνεται στο σχολείο σας ένας μικρός ρητορικός διαγωνισμός-συζήτηση με θέμα: «Να εκδώσουμε έντυπη ή ηλεκτρονική εφημερίδα». Παρουσιάστε τις απόψεις σας σε οργανωμένο προφορικό λόγο, με βάση το πλαίσιο που θα σας δώσει ο καθηγητής σας.

 

Επιχειρήματα υπέρ έκδοσης εφημερίδας:

  • θα μπορούμε να εκφράζουμε τη γνώμη μας
  • να κοινοποιούμε τα προβλήματά μας
  • να μοιραζόμαστε τα όνειρά μας, τις ελπίδες μας
  • να ανταλλάσσουμε απόψεις
  • να ανακαλύπτουμε γνώσεις
  • να μαθαίνουμε να συνεργαζόμαστε με τους συμμαθητές και με τους καθηγητές μας
  • να ερχόμαστε σε επαφή με σχολεία από όλη την Ελλάδα
  • να διοργανώνουμε πολιτιστικές, αθλητικές και μαθητικές δραστηριότητες

 

Επιχειρήματα υπέρ έκδοσης ηλεκτρονικής εφημερίδας

  • είναι πιο οικονομική
  • μπορούμε να την ανανεώνουμε κάθε μέρα με τα τελευταία νέα, έτσι ώστε να είναι πάντα μέσα στην επικαιρότητα
  • θα φτάνει σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά και του εξωτερικού
  • μπορούν να γράφουν όλα τα παιδιά
  • οι γνώσεις, οι πληροφορίες θα φτάνουν γρήγορα παντού
  • θα υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στους διαχειριστές της εφημερίδας και στους αναγνώστες
  • μπορούμε να ενσωματώνουμε οπτικοακουστικό υλικό (βίντεο, φωτογραφίες)
  • μπορούμε να παρουσιάζουμε δραστηριότητες των μαθητών (εργασίες, παραστάσεις κτλ.)

 

Επιχειρήματα υπέρ της έντυπης εφημερίδας

  • στην εφημερίδα αυτή θα μπορούν να γράφουν όλοι οι μαθητές
  • μπορούν να την διαβάζουν και μεγάλης ηλικίας, άνθρωποι που δεν γνωρίζουν τη χρήση υπολογιστή, αλλά και άνθρωποι που δεν διαθέτουν σύνδεση ή ηλεκτρονικό υπολογιστή
  • μπορούμε να την κρατήσουμε ως ενθύμιο από τα μαθητικά μας χρόνια

 

ΔΙΤΤΟΙ ΛΟΓΟΙ ή DEBATE

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ;

 

Πρόκειται για ένα ομαδικό αγώνισμα προφορικού λόγου στο οποίο δύο τριμελείς ομάδες μαθητών Γυμνασίων ή Λυκείων διαφορετικών σχολείων αντιπαρατίθενται δημόσια με επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα υπέρ ή κατά μιας δεδομένης θέσης μέσα σε ένα αυστηρά καθορισμένο πλαίσιο κανόνων.

 

ΚΑΝΟΝΕΣ

 

Οι ομάδες – οι ομιλητές και οι ομιλίες

 

Η ομάδα η οποία λαμβάνει πρώτη τον λόγο καλείται Λόγος και η δεύτερη ομάδα Αντίλογος.

 

Τα μέλη των ομάδων ονομάζονται ανάλογα με την ομάδα και τη σειρά τους: πρώτος ομιλητής του Λόγου, δεύτερος ομιλητής του Αντιλόγου κ.ο.κ.

 

Οι ομιλητές ανεβαίνουν στο βήμα με την εξής σειρά:

 

1ος: πρώτος ομιλητής του Λόγου:

        Δίνει έναν ορισμό του θέματος (π.χ. εδώ: τι σημαίνει έντυπη εφημερίδα;)

        Παρουσιάζει 1-2 επιχειρήματα.

 

2ος: πρώτος ομιλητής του Αντιλόγου

        Συμφωνεί με τον ορισμό του Λόγου ή δίνει έναν δικό του.

        Απαντά στα επιχειρήματα του 1ου ομιλητή του Λόγου.

        Παρουσιάζει 1-2 επιχειρήματα.

 

3ος: δεύτερος ομιλητής του Λόγου

        Απαντά στα επιχειρήματα του 2ου ομιλητή του Αντιλόγου.

        Παρουσιάζει 1-2 επιχειρήματα.

 

4ος: δεύτερος ομιλητής του Αντιλόγου

         Απαντά στα επιχειρήματα του 3ου ομιλητή του Λόγου.

         Παρουσιάζει 1-2 επιχειρήματα.

 

5ος: τρίτος ομιλητής του Λόγου

         Κάνει μια περίληψη των επιχειρημάτων του Λόγου.

 

6ος: τρίτος ομιλητής του Αντιλόγου , περίληψη

         Κάνει μια περίληψη των επιχειρημάτων του Αντιλόγου.

 

 

  • Οι ομιλητές εκφωνούν λόγο μέγιστης διάρκειας 6΄ (έξι λεπτών) για το Λύκειο και 5΄ (πέντε λεπτών) για το Γυμνάσιο.

 

  • Μπορούν να πραγματοποιήσουν σύντομες ερωτήσεις μόνο κατά τις πρώτες δύο ομιλίες της αντίπαλης ομάδας που καλούνται αγορεύσεις.

 

  • Με το πέρας των αγορεύσεων δίνεται χρόνος 5΄ (πέντε λεπτών) για την προετοιμασία των περιλήψεων.

 

  • Οι περιλήψεις διαρκούν 4΄ (τέσσερα λεπτά) και κατά τη διάρκειά τους δεν επιτρέπεται η υποβολή ερωτήσεων.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1                                  ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΜΕΡΕΣ Σ’ΕΝΑ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

 

Θέμα: Γράψτε μια επιστολή σε έναν φίλο σας που πηγαίνει σε άλλο Γυμνάσιο. Μοιραστείτε μαζί του τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας από τις πρώτες μέρες στο νέο σας σχολείο.                         (σχολικό βιβλίο, σελ. 24, Διαβάζω & γράφω, ασκ. 2)

 

Δομή φιλικού γράμματος / επιστολής

 

Τόπος, Ημερομηνία

Προσφώνηση: Αγαπητέ/ή μου ……., Αγαπημένε/η μου……,

 

Πρόλογος: Αναφέρω τον λόγο που γράφω την επιστολή

                  (εδώ: για να εκφράσω τις σκέψεις & τα συναισθήματά μου

                            από τις πρώτες μέρες στο Γυμνάσιο)

 

Κύριο μέρος: Αναπτύσσω / αιτιολογώ τις σκέψεις μου

1η παράγραφος – Σκέψεις

  • Πολλά και καινούρια μαθήματα, όπως τα Αρχαία Ελληνικά και η Βιολογία. Περισσότερο διάβασμα και λιγότερος ελεύθερος χρόνος. Κάποια είναι δύσκολα και βαρετά (δίνω ένα παράδειγμα), ενώ άλλα είναι πιο εύκολα και ενδιαφέροντα (δίνω ένα παράδειγμα).
  • Διαφορετικοί καθηγητέςγια κάθε μάθημα – όχι ένας δάσκαλος. Κάποιοι καλοί και πρόθυμοι να μας βοηθήσουν, άλλοι αυστηροί και απαιτητικοί.
  • Πολλά παιδιά σε κάθε αίθουσα. Καινούριοι συμμαθητές – νέοι φίλοι.
  • Κτίριο– τεράστιο προαύλιο, μεγάλες και πολλές αίθουσες.

2η παράγραφος – Συναισθήματα

  • Ανάμεικτα συναισθήματα: θετικά & αρνητικά
  • Αγωνίακαι άγχος για τα μαθήματα και τους καθηγητές, τις μεγαλύτερες απαιτήσεις
  • Φόβοςγια τα τεστ, τα διαγωνίσματα, τις εξετάσεις στο τέλος της χρονιάς.
  • Λύπηπου τελείωσα το Δημοτικό και δεν είμαι στο ίδιο τμήμα με όλους τους παλιούς συμμαθητές μου.
  • Περιέργειανα δω πώς θα είναι.
  • Χαράκαι ενθουσιασμός που μεγάλωσα και πηγαίνω στο Γυμνάσιο.
  • Ανυπομονησία: για να ξαναβρεθώ με τους παλιούς μου συμμαθητές.
  • Διστακτικός & ντροπαλός μπροστά στα παιδιά των μεγαλύτερων τάξεων και τους καθηγητές
  • Τρομοκρατημένος γιατί θα ξεκινούσε μια νέα, άγνωστη εμπειρία.
  • Ενδιαφέρον για τα καινούρια μαθήματα
  • Περηφάνια που είμαι πια μεγάλος
  • Νοσταλγία για το παλιό σχολείο
  • Ηρεμία & ανακούφιση, όταν ξεκίνησαν τα μαθήματα και γνώρισα τους καθηγητές.
  • Αισιοδοξία– απαισιοδοξία

 

(αν με διευκολύνει, αναφέρω παράλληλα τις σκέψεις & τα συναισθήματά μου και όχι σε χωριστές παραγράφους)

 

Επίλογος: ανακεφαλαίωση – γενική σκέψη – ευχή – ερώτηση προς τον φίλο μου

                  εδώ: Εσύ πώς τα περνάς στο καινούριο σου σχολείο; Περιμένω με ανυπομονησία τα νέα σου! Καλή σχολική χρονιά!

 

Αποφώνηση:

Σε φιλώ,

Με αγάπη,

Χαιρετίσματα στους δικούς σου,

Ο φίλος σου, / Η φίλη σου,

(το μικρό μου όνομα)

Η επιστολή έχει επικοινωνιακό χαρακτήρα: χρησιμοποιώ:

  • α΄ & β΄ ενικό πρόσωπο
  • ερωτηματικές & επιφωνηματικές προτάσεις

      

!!! Δεν ξεχνώ να συνδέσω τις σκέψεις μου με τις κατάλληλες λέξεις:

  • επίσης, επιπλέον, ακόμα: για να προσθέσω ένα επιχείρημα
  • όμως, ωστόσο, αλλά, από τη μια πλευρά, από την άλλη πλευρά, ενώ, παρ’όλ’αυτά: για να δείξω αντίθεση
  • επειδή, γι’αυτό το λόγο, εξαιτίας: για να εξηγήσω / αιτιολογήσω
  • αρχικά, στη συνέχεια, στο τέλος: για να δείξω τη χρονική σειρά
  • επομένως, συνεπώς, ως αποτέλεσμα, έτσι: για να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα

 

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

 

Ανάλογα με το κριτήριο, οι προτάσεις χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:

 

συστατικά/δομή[1]

σημασία[2]

άρνηση/κατάφαση[3]

σχέση με τις άλλες προτάσεις

απλή

αποφαντική

αρνητική

κύρια

ελλειπτική

προστακτική

επαυξημένη

επιφωνηματική (!)

καταφατική

δευτερεύουσα

σύνθετη

ερωτηματική (;)

 

Διευκρινίσεις

Οι μορφές που μπορεί να έχει μια απλή πρόταση είναι οι εξής:

 

Ο Γιάννης κοιμάται.

α) υπ. + ρήμα

Ο Γιάννης έφαγε τυρόπιτα.

β) υπ. + ρήμα + αντικείμενο

Ο Γιάννης είναι καλός.

γ) υπ. + ρήμα + κατηγορούμενο

 

Σε μια ελλειπτική πρόταση όταν κάποιος από τους βασικούς όρους (υποκείμενο – ρήμα - αντικείμενο) λείπει, γιατί εννοείται εύκολα. Στον καθημερινό μας λόγο χρησιμοποιούμε κυρίως ελλειπτικές προτάσεις.

 

-         Τι κάνεις;

Λείπει το υποκείμενο (εσύ)

-         Είμαι καλά.     - Καλά.

Λείπει το υποκείμενο (εγώ) 

Λείπει και το υποκείμενο (εγώ) και το ρήμα (είμαι)

        Εσύ;

Λείπει το ρήμα (κάνεις)

 

Εμπέδωση

 

Α. Βρες το είδος των προτάσεων ως προς τη δομή ή τα συστατικά τους (απλή, επαυξημένη, ελλειπτική)

 

  1. Το κουδούνι χτύπησε.
  2. Οι μαθητές μπήκαν στην τάξη τους.
  3. Έρχεται η καθηγήτρια!
  4. Τα μαθήματα είναι δύσκολα;
  5. Κουράστηκα.
  6. Με έδιωξαν.
  7. Η καθηγήτρια της γυμναστικής είναι πολύ καλή.
  8. Η αυλή είναι μεγάλη.
  9. Η αυλή του σχολείου είναι μεγάλη.
  10. Είναι καλός άνθρωπος.

 

Β. Βρες το είδος των προτάσεων ως προς τη σημασία τους (αποφαντική, προστακτική, ερωτηματική, επιφωνηματική)

  1. Πού έβαλες το κουστούμι μου;
  2. Ο καιρός σήμερα είναι καταπληκτικός!
  3. Ανακοινώθηκαν οι βάσεις για την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο.
  4. Φύγε αμέσως από το σπίτι μου!
  5. Θα ήθελα ένα τετράδιο και δύο μολύβια.
  6. Πέρασε μια αυτοκινητάρα!
  7. Το κατάστημα θα παραμείνει κλειστό ως τις 21 Αυγούστου.
  8. Να κατεβείτε κάτω στην αυλή.
  9. Ποιανού είναι αυτό το βιβλίο;
  10. Έλα μέσα γρήγορα.

 

Γ. Να συμπληρώσεις τον πίνακα που ακολουθεί:

Πρόταση

Ως προς
τη δομή

Ως προς
τη σημασία

Καταφατική ή αρνητική;

π.χ. Το Παρίσι είναι χιονισμένο.

απλή (Υ-Ρ-Κ)

αποφαντική

καταφατική

1.      Πόσο γρήγορα κυλάνε οι μέρες του χρόνου!

 

 

 

2.      Θα πάμε στους Δελφούς.

 

 

 

3.      Δεν ακούς καθόλου;

 

 

 

4.      Δεν περνάει η ώρα!

 

 

 

5.      Ας τέλειωνε τώρα η άσκηση.

 

 

 

6.      Η Ελένη είναι ανήσυχη.

 

 

 

7.      Φοβάσαι;

 

 

 

8.      Δεν ήρθε κανείς!

 

 

 

9.      Τέλος!

 

 

 

10. Εμείς δεν είπαμε τίποτα.

 

 

 

11. Δεν είναι πολύ όμορφος!

 

 

 

 

 

[1] βλ. σχολικό βιβλίο σελ. 17-18

[2] βλ. σχολικό βιβλίο σελ.20

[3] βλ. σχολικό βιβλίο σελ. 21

Δείτε το επισυναπτόμενο αρχείο. Πατήστε εδώ

Γιάννης Μαγκλής, Γιατί;

Θέμα: Η τρέλα και ο παραλογισμός του πολέμου, καθώς και η αλλοτρίωση[1]του ανθρώπου κάτω από τέτοιες συνθήκες.

Σελίδα 1 από 18
Κύλιση στην Αρχή