Χατζηδάκη Καλ.

Χατζηδάκη Καλ.

Καθηγήτρια φιλόλογος ,τοποθετήθηκε οργανικά στο 3ο Γυμνάσιο το σχολικό έτος 2011-2012

   Ιδέες και παράγοντες που επηρέασαν τη γένεση της σταυροφορικής κίνησης.

      Η σταυροφορική κίνηση ξεκίνησε από τη βασική ιδέα που είχαν εκφράσει οι πάπες της εποχής για απελευθέρωση του Παναγίου Τάφου και των Αγίων Τόπων από τους  αλλόδοξους Τούρκους. Η ιδέα αυτή μαρτυρούσε την πεποίθηση ότι το Βυζάντιο, που παραδοσιακά είχε το ρόλο του ελευθερωτή των περιοχών αυτών -όπως είχε συμβεί επί αυτοκράτορα Ηράκλειου, αλλά και επί Μακεδονικής δυναστείας-, φαινόταν να έχει χάσει τη δύναμη κυριαρχίας στην περιοχή, την οποία είχαν καταλάβει οι Σελτζούκοι. Άλλωστε, το αίτημα της Δυτικής Εκκλησίας για κυριαρχία στη χριστιανική οικουμένη ήταν ζωντανό και εκφράστηκε μέσα από τη σταυροφορική κίνηση. Ωστόσο, υπήρχαν και άλλοι παράγοντες που συλλειτούργησαν, όπως το κάλεσμα του Βυζαντινού αυτοκράτορα Αλεξίου Α' για βοήθεια εναντίον των Τούρκων, οι φήμες για βιαιότητα των Αράβων και των Τούρκων κατά των χριστιανών προσκυνητών στην περιοχή, αλλά κυρίως η οικονομική εξαθλίωση της λαϊκής μάζας της Δύσης, που είδε τις σταυροφορίες ως μια ευκαιρία εύκολου πλουτισμού, μέσω των λεηλασιών και της λείας από τις κατακτημένες περιοχές.

Στόχοι Ευρωπαϊκής Ένωσης:

1)Οικονομική ανάπτυξη και ευημερία όλων των κρατών- μελών.    2) Διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής συνείδησης,συνοχή και ενότητα.    3)Διατήρηση πολιτικής σταθερότητας και ανάδειξη δημοκρατίας.    4)Εδραίωση της ειρήνης στον ευρωπαϊκό χώρο.    5)Συνεργασία μεταξύ των κρατών για αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων.

Λόγοι συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών σχολείων:

1)Γνωριμία και επαφή με την ευρωπαϊκή πολυμορφία( γλώσσα, παράδοση,θρησκεία) και προσπάθεια εντοπισμού και ανάδειξης της κοινής πολιτισμικής κληρονομιάς( αγώνες για την ελευθερία, δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινά ιστορικά βιώματα, κ.α.)     2)Ανταλλαγή απόψεων και γόνιμη επικοινωνία σε διάφορους τομείς, όπως εκπαίδευση, περιβάλλον,αθλητισμός.    3)Συνεργασία και κοινή δράση απέναντι σε προβλήματα που απασχολούν τους νέους όλης της Ευρώπης( ρατσισμός, ναρκωτικά, ανεργία, κ.α.)    4)Εκπαιδευτικές ανταλλαγές και συναντήσεις μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων(π.χ. Comenius).     5) Ανάπτυξη φιλίας.

Ελπίδες από την Ευρωπαϊκή ενοποίηση:

1) Καταπολέμηση κοινωνικών προβλημάτων.    2) Ενίσχυση της οικονομίας των ασθενέστερων χωρών.    3) Από κοινού αντιμετώπιση των διακρατικών προβλημάτων.    4) Ενίσχυση της πίστης σε αρχές όπως ελευθερία, ισοτιμία, δημοκρατία και διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.    5) Συνεργασία σε όλους τους τομείς( επιστήμη, τέχνες, κ.α.).

Φόβοι- κίνδυνοι από την Ευρωπαϊκή ενοποίηση:

1) Απώλεια εθνικής ταυτότητας και παραποίηση της ξεχωριστής μας φυσιογνωμίας, μη τήρηση ηθών και εθίμων.    2) Παραφθορά της γλώσσας(εισροή ξενικών στοιχείων).    3) Παραγκωνισμός των αδύναμων χωρών και συνεταιρισμός των ισχυρών.    4) Ξενομανία.    5) Αδράνεια και μη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, αδιαφορία για την ευρωπαϊκή πορεία.

Επιχειρήματα  εικονομάχων:

Τα επιχειρήματα των εικονομάχων, όπως προκύπτουν από την επιστολή του Λέοντα Γ΄, που αποτελεί πρωτογενή πηγή (βλ. σχολικό βιβλίο, σελ. 34) είναι:

1) Οι εικόνες λειτουργούν ως είδωλα και όποιος τις λατρεύει είναι ειδωλολάτρης.

2) Τα ανθρώπινα δημιουργήματα δεν μπορούν να αποτελούν ιερά αντικείμενα για προσκύνημα.

3) Δεν αποτελεί νόμο του Θεού ή παράδοση το προσκύνημα των εικόνων.

Επιχειρήματα εικονολατρών:

Τα επιχειρήματα των εικονολατρών που παρατίθενται στο κείμενο του Ιωάννη Δαμασκηνού (βλ. σχολ. βιβλίο, σελ. 34)  προσπαθούν να ανατρέψουν τις κατηγορίες για ειδωλολατρική προσέγγιση των εικόνων και είναι τα ακόλουθα:

1) Οι εικόνες αποτυπώνουν το έργο του Θεού, το οποίο αξίζει να προσκυνηθεί.

2) Η σκοπιμότητα της δημιουργίας των εικόνων είναι πνευματική, αποτελεί την ανάμνηση θεάρεστων έργων και σε καμία περίπτωση δεν είναι υλική.

3) Αποσυνδέουν το υλικό στοιχείο της εικόνας από τη θεική αναπαράσταση που δηλώνει.

 

Επιπλέον ιστορική πηγή για την Εικονομαχία:

" ... ο Λέων "ο δυσεβής" συγκρότησε "σιλέντιο" ( αυτοκρατορικό συμβούλιο) κατά των αγίων και σεβαστών εικόνων. Κάλεσε και τον αγιότατο Πατριάρχη Γερμανό, επειδή νόμιζε πως θα τον πείσει να υπογράψει κατά των αγίων εικόνων. Ο γενναίος όμως δούλος του Χριστού , χωρίς να πειστεί καθόλου στην άθλια κακοδοξία του Λέοντα, ακολουθώντας το δρόμο το σωστό της αλήθειας, παραιτήθηκε από το αρχιερατικό αξίωμα. Αφού παρέδωσε το ωμοφόριό του είπε μετά από πολλά διδακτικά λόγια: " Αν εγώ είμαι Ιωνάς, ρίξτε με στη θάλασσα. Όμως, βασιλιά, είναι αδύνατον σε μένα να φέρω αλλαγές στην πίστη χωρίς οικουμενική σύνοδο".

                                                                                                                                                                                  Θεοφάνης , Χρονογραφία

Σύμφωνα με τις ιστορικές σας γνώσεις και τα στοιχεία του παραθέματος, πώς αντέδρασε η Εκκλησία απέναντι στην εικονομαχική πολιτική του Λέοντα και ποια ήταν τα επιχειρήματά της;

Απόσπασμα Γ. 891-936. Διάλογος ρήγα Ηράκλη και Πεζόστρατου.

ΘΕΜΑ: Η πρόταση γάμου που αναλαμβάνει  ο Πεζόστρατος να διεκπεραιώσει για χάρη του γιου του και η οργισμένη αντίδραση του βασιλιά.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ:  1η ενότητα: Στ. 891-898.

                   Πλαγιότιτλος: Η μετάβαση του Πεζόστρατου στο βασιλιά για την πρόταση γάμου.

                   2η ενότητα: Στ. 899- 910.

                   Πλαγιότιτλος: Τα επιχειρήματα του Πεζόστρατου.

                   3η ενότητα: Στ. 911-919.

                   Πλαγιότιτλος:Το ξεθάρρεμα του Πεζόστρατου και η πρόταση του γάμου.

                   4η ενότητα: Στ. 920- 936.

                   Πλαγιότιτλος: Η οργή του βασιλιά και οι αυστηρές διαταγές.

Οι πέντε βασικοί κανόνες τονισμού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας είναι οι εξής:

1)Μια βραχύχρονη συλλαβή παίρνει πάντα οξεία,ποτέ περισπωμένη.

2)Η προπαραλήγουσα παίρνει πάντοτε οξεία, ποτέ περισπωμένη.

3)Όταν η λήγουσα είναι μακρόχρονη, δεν τονίζεται η προπαραλήγουσα.

4)Μια μακρόχρονη παραλήγουσα, όταν τονίζεται, παίρνει οξεία, αν η λήγουσα είναι μακρόχρονη.

5)Μια μακρόχρονη παραλήγουσα,όταν τονίζεται, παίρνει περισπωμένη, αν η λήγουσα είναι βραχύχρονη.

 

Εμπέδωση: Να τονίσετε τις παρακάτω λέξεις και να δικαιολογήσετε τον τονισμό τους:

ληθη  ,  πλουσιος  ,  στρατιωτης  ,  τουτος  ,  στρατευω  ,  κατηγορου  ,  ψευδος  .

Α)   ΦΩΝΗΕΝΤΑ 

1) Βραχύχρονα φωνήεντα: ε ,  ο  . 

Τα βραχύχρονα ή βραχέα φωνήεντα προφέρονταν όπως και σήμερα, σε σύντομο (βραχύ) χρόνο.

2) Μακρόχρονα φωνήεντα: η ,  ω  .

Τα μακρόχρονα ή μακρά φωνήεντα προφέρονταν περίπου σε διπλάσιο (μακρότερο) χρόνο.

3) Δίχρονα φωνήεντα: α  ,  ι  ,  υ  .

Τα δίχρονα φωνήεντα ήταν σε κάποιες λέξεις βραχέα και σε κάποιες μακρά.

Β)   ΔΙΦΘΟΓΓΟΙ

Οι δίφθογγοι αποτελούνταν από δύο φωνήεντα που προφέρονταν γρήγορα μαζί σε μία συλλαβή.Στη νέα ελληνική όσες έχουν επιβιώσει χαρακτηρίζονται " δίψηφα" και προφέρονται σαν ένα φωνήεν.

Διακρίνονται σε οκτώ κύριες και τρεις καταχρηστικές:

Οι κύριες δίφθογγοι σχηματίζονται από συνδυασμούς άλλων φωνηέντων με τα φωνήεντα ι  και υ. Οι κύριες δίφθογγοι είναι: αι , ει , οι , αυ , ευ , ου , ηυ , υι .

Οι καταχρηστικές δίφθογγοι σχηματίζονται από τον συνδυασμό των α  ,  η  ,  ω  με ένα ι που " υπογράφεται", δηλ. γράφεται από κάτω και ονομάζεται υπογεγραμμένη.

Όλες οι δίφθογγοι είναι μακρόχρονες.

Εξαίρεση (ΠΡΟΣΟΧΗ!): Μόνο το  αι  και το  οι  θεωρούνται βραχύχρονες, αλλά όταν βρίσκονται ακριβώς στο τέλος των λέξεων.  Αν δηλ. βρίσκονται μέσα στη λέξη, είναι κανονικά μακρόχρονες.

 

 

           " Ο Ανθέμιος, Σύριος στην καταγωγή, είναι φανερό ότι δεν μπορούσε να μη γνωρίζει την ύπαρξη ενός καθεδρικού ναού στην Μπάσκρα, που ήταν τέλειο δείγμα αυτού του τύπου των κτιρίων. Δε διέφερε από τα ανάκτορα με τον κυκλικό θόλο, που οι βασιλιάδες της δυναστείας των Σασσανιδών είχαν αρχίσει να κατασκευάζουν από τον 3ο αιώνα. Τέλος, είχαν κτίσει είκοσι χρόνια πριν, στην ίδια την Κωνσταντινούπολη, την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, για την οποία αυτός ο ίδιος ο Κάρολος Ντηλ έγραφε:" Κόψτε στη μέση το σχέδιο της εκκλησίας των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Ανάμεσα στα δύο ημιθόλια που σχηματίζονται , τοποθετήστε έναν τρούλο πιο ψηλό που να στηρίζεται σ΄ αυτά... Θα έχετε την Αγία Σοφία".

                                                                Ζεράρ Βαλτέρ, " Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο", μτφ. Κ. Παναγιώτου, εκδόσεις Ωκεανός, σελ. 56.

 

Σύμφωνα με το παραπάνω παράθεμα και τις ιστορικές σας γνώσεις, από ποιες τεχνοτροπίες επηρεάστηκε ο αρχιτέκτονας της Αγίας Σοφίας Ανθέμιος;

Άσκηση: Στις παρακάτω περιόδους λόγου α) να υπογραμμίσετε τους συνδέσμους ή ό,τι συνδέει προτάσεις, β) να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως κύριες ή δευτερεύουσες και γ) να σημειώσετε το είδος της σύνδεσης:

α. Δεν μπορούν να εντοπίσουν και να διορθώσουν το λάθος.

β. Προτείνεται μια επίσκεψη στο Κωρύκειο Άντρο, από τα πλέον αξιοθαύμαστα σπήλαια της χώρας, όπου εικάζεται ότι καθόταν η Πυθία προτού κατεβεί στο Μαντείο των Δελφών για να δώσει τους χρησμούς της.

γ) Τα μνημεία που συγκαταλέγονται στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς επιλέγονται και εγκρίνονται βάσει της αξίας τους ως τα καλύτερα παραδείγματα της δημιουργικής ευφυίας του ανθρώπου. Αποτελούν τεκμήρια μιας σημαντικής ανταλλαγής ανθρώπινων αξιών και παρέχουν μια μοναδική ή τουλάχιστον εξαιρετική μαρτυρία μιας πολιτισμικής παράδοσης ή ενός πολιτισμού που ζει ακόμα ή έχει εξαφανισθεί. Είναι άμεσα συνδεδεμένα με σημαντικά στάδια της ανθρώπινης ιστορίας και για τον λόγο αυτό έχουν εξέχουσα οικουμενική αξία και αποτελούν τμήμα της κοινής κληρονομιάς της ανθρωπότητας.              ( Από την επίσημη ιστοσελίδα της UNESCO)

δ) Αν ο τουρισμός αναπτυχθεί σωστά, συμβάλλει στην ανάδειξη και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αναβαθμίζει τις υπηρεσίες για τους κατοίκους, οδηγεί γενικότερα στην κοινωνική ανάπτυξη.

                 Θαλασσινά τραγούδια

      Θέμα του ποιήματος είναι ο ειδυλλιακός κόσμος της θάλασσας, που αποτελεί πηγή ομορφιάς, αρμονίας και χαράς.

      Δομή , περιεχόμενο ενοτήτων: Κάθε στροφή του ποιήματος διαρθρώνεται σε μια θαλασσινή εικόνα.

      Βασική ιδέα είναι η αρμονική συνύπαρξη των άψυχων και έμψυχων που αποτελούν τον κόσμο της θάλασσας.

      1η στροφή: Το απαλό φύσημα του μπάτη ζωηρεύει τη θάλασσα, ενώ στα γαλανά νερά της καθρεφτίζεται ο ήλιος. Τα ψαράκια παίζουν με τα κύματα.

      2η στροφή: Ένα δελφίνι προσπερνά το καράβι, παίζοντας με τους αφρούς και κάνοντας βουτιές στο κύμα.

      3η στροφή: Λευκοί γλάροι ακολουθούν το πλοίο άλλοτε πετώντας γύρω από τα ξάρτια και άλλοτε βουτώντας για ψάρια στο κύμα.

      4η στροφή: Στη θάλασσα ταξιδεύουν καραβάκια, που, καθώς διασχίζουν το κύμα, μοιάζουν με λευκά πρόβατα που βόσκουν στους κάμπους.

      Το ειδυλλιακό στοιχείο που χαρακτηρίζει το ποίημα ενισχύεται με τα εκφραστικά μέσα,αλλά και με το πλήθος των κοσμητικών επιθέτων και των υποκοριστικών.

                          Μετάφραση κειμένου (σχ. βιβλίο, σελ. 14)

           Στην Αθήνα διδάσκουν και συμβουλεύουν τα παιδιά με φροντίδα. Πρώτα και η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πώς θα γίνει το παιδί πολύ καλό διδάσκοντας ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο, αυτό είναι ωραίο, ενώ το άλλο άσχημο. Έπειτα, όταν φτάσουν τα παιδιά στην κατάλληλη ηλικία, οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια των δασκάλων, όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της ανάγνωσης φροντίζουν, ώστε να μάθουν γράμματα και όσα είναι γραμμένα να καταλαβαίνουν, ενώ οι κιθαριστές με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήρεμα και εξοικειώνουν την ψυχή των παιδιών στο ρυθμό και την αρμονία. Επιπλέον, τα παιδιά συχνάζουν στα γυμναστήρια και στις παλαίστρες, όπου οι δάσκαλοι της γυμναστικής κάνουν πιο δυνατά τα σώματά τους, για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης.

                                                                                                                                                                              Πλάτων, Πρωταγόρας 325c - 326c.

Σελίδα 1 από 2
Κύλιση στην Αρχή